Bài báo khắc họa di chứng đau thương dai dẳng của chất độc da cam/dioxin tại Quảng Trị, nơi hàng nghìn gia đình vẫn đang vật lộn với gánh nặng chăm sóc con cái bị dị tật bẩm sinh qua nhiều thế hệ. Những câu chuyện đau lòng như gia đình anh Hoàng Ngọc Thuyên và bà Trần Thị Dần với con cái chịu ảnh hưởng nặng nề là minh chứng rõ rệt cho sự tàn phá khủng khiếp này, với gần 16.000 nạn nhân trên địa bàn. Trước thực trạng đó, Hội Người khuyết tật, nạn nhân da cam tỉnh đã trở thành cầu nối nhân ái. Hội đã vận động hàng trăm tỷ đồng để cung cấp quà, xây nhà tình thương, cấp xe lăn và hỗ trợ vốn, góp phần xoa dịu nỗi đau và nâng đỡ cuộc sống cho hàng nghìn nạn nhân và gia đình họ.
QTO – Dù thời gian đã khép lại những chương đau thương của chiến tranh, di họa của nó vẫn còn hằn sâu, khắc khoải trong dòng chảy cuộc sống. Dioxin – chất độc hóa học mà quân đội Mỹ rải xuống cách đây sáu thập kỷ rưỡi – đã ăn sâu vào đất, vào người, di truyền qua nhiều thế hệ, biến những mái ấm tưởng chừng bình yên thành nơi chốn chất chứa bi thương khôn xiết.
Di Chứng Đau Thương Vượt Qua Các Thế Hệ
Ngôi nhà của anh Hoàng Ngọc Thuyên (sinh năm 1970), tọa lạc tại xã Hiếu Giang, nép mình giữa một khu vườn xanh mát. Song, bức tranh yên bình ấy chẳng thể xoa dịu nỗi đau âm ỉ. Hơn ba mươi năm ròng, vợ chồng anh Thuyên đã dốc cạn sức lực để chăm sóc ba người con, tất cả đều là nạn nhân của chất độc da cam (CĐDC).
Anh Thuyên kể lại, năm 1995, họ hân hoan đón đứa con đầu lòng kháu khỉnh, khỏe mạnh. Niềm hạnh phúc tưởng chừng đã viên mãn, nhưng rồi, thời gian trôi qua, con anh chị vẫn chẳng thể lật, bò như bao đứa trẻ khác. Chân tay cháu dần teo tóp, ánh mắt đờ dại… Bi kịch gia đình không dừng lại ở đó. Lần lượt hai người con tiếp theo của anh chị cũng chịu chung số phận nghiệt ngã.
“Ngày bác sĩ công bố các con bị ảnh hưởng bởi CĐDC, thế giới trước mắt vợ chồng tôi như sụp đổ hoàn toàn. Con càng lớn, việc chăm sóc càng trở nên gian nan gấp bội. Có những lúc, tôi cảm thấy mình đã cạn kiệt mọi sức lực”, anh Thuyên nghẹn ngào chia sẻ.
 |
| Từ nỗ lực kết nối của Hội Người khuyết tật, nạn nhân da cam, Bảo trợ người khuyết tật và Bảo vệ quyền trẻ em tỉnh, nhiều trẻ em khuyết tật và nạn nhân da cam đã nhận được sự hỗ trợ thiết thực, tiếp thêm động lực sống – Ảnh: Q.H |
Không xa nhà anh Thuyên, tổ ấm của mẹ con bà Trần Thị Dần cũng đã đánh mất sự yên bình từ rất lâu vì CĐDC. Bốn người con bà Dần sinh ra đều mang dị tật co quắp, èo uột, cuộc đời họ mãi mãi quẩn quanh trong bốn bức tường. Trong khi con cái nhà người khác lớn khôn, dựng vợ gả chồng, thì con bà Dần vĩnh viễn mắc kẹt trong nhận thức ngây dại của một đứa trẻ năm, bảy tuổi. Mỗi khi thời tiết trở trời, căn nhà nhỏ ấy lại vang lên những tiếng kêu van, la hét xé lòng.
“Sống chung với nỗi đau, tôi cứ ngỡ mình sẽ dần quen. Thế nhưng, mỗi lần nhìn con bò lê trên sàn nhà, lòng tôi vẫn quặn thắt. Chỉ mong không ai phải chịu đựng bi kịch như tôi”, bà Dần gạt nước mắt tâm sự.
Trên mảnh đất Quảng Trị, những câu chuyện đẫm lệ như gia đình anh Thuyên, bà Dần không hề hiếm gặp. Theo thống kê từ Hội Người khuyết tật, Nạn nhân da cam, Bảo trợ người khuyết tật và Bảo vệ quyền trẻ em (NKT, NNDC, BTNKT và BVQTE) tỉnh, toàn địa bàn hiện có gần 16.000 nạn nhân CĐDC. Trong số đó, gần 3.500 người mang dị tật bẩm sinh, đòi hỏi sự chăm sóc đặc biệt và thường xuyên. Bóng đen dioxin đã bao phủ, kéo dài qua không ít nếp nhà, gieo rắc bi kịch từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Sức Mạnh Của Lòng Nhân Ái: Xoa Dịu Nỗi Đau Hậu Chiến
Nhắc đến những phận đời như bà Dần, anh Thuyên, ông Thái Vĩnh Liệu, Chủ tịch Hội NKT, NNDC, BTNKT và BVQTE tỉnh, trầm ngâm. Theo ông, “vết thương da cam” trên đất Quảng Trị là một phần ký ức đau thương không thể phai mờ. Từ ngày 10/8/1961 đến năm 1971, quân đội Mỹ đã rải xuống miền Nam Việt Nam khoảng 80 triệu lít chất độc hóa học, chủ yếu là CĐDC/dioxin. Và Quảng Trị chính là một trong những vùng đất gánh chịu hậu quả kinh hoàng nhất.
Với quyết tâm không để bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc chiến chống lại nỗi đau thời hậu chiến, Hội NKT, NNDC, BTNKT và BVQTE tỉnh, cùng với các cấp, ngành và đơn vị liên quan, đã trở thành cầu nối nhân ái, lan tỏa tình thương. Riêng trong nhiệm kỳ 2020-2025, Hội đã vận động thành công hơn 112,6 tỉ đồng, bao gồm tiền mặt và hiện vật quy đổi, để hỗ trợ các nạn nhân CĐDC và gia đình họ. Chỉ trong sáu tháng đầu năm 2026, con số vận động đã đạt hơn 11,9 tỉ đồng.
Từ những nguồn lực quý giá thấm đượm nghĩa tình, hơn 5.000 suất quà đã được trao tận tay đến các NNDC. Trên khắp địa bàn, 106 căn nhà tình thương đã được xây mới và sửa sang kiên cố, giúp nhiều gia đình mang nỗi đau da cam vơi bớt gánh nặng lo toan. Khoảng 2.000 chiếc xe lăn, xe lắc đã trở thành “đôi chân thứ hai”, giúp các NNDC hòa nhập tốt hơn với cuộc sống. Đặc biệt, gần 600 hộ gia đình đã được hỗ trợ vốn, tạo điều kiện phát triển kinh tế, từng bước ổn định cuộc sống.
Với trọn vẹn tâm huyết dành cho các hoạt động xã hội, ông Thái Vĩnh Liệu đã không ngừng đi, lắng nghe và chứng kiến vô vàn câu chuyện xúc động về các gia đình NNDC. Bên cạnh tình thương sâu sắc, điều tiếp thêm động lực cho hành trình của ông chính là sự khâm phục nghị lực phi thường của nhiều nạn nhân. Dù mang trong mình những khiếm khuyết thể chất, nhưng không ít người vẫn âm thầm vươn lên trong học tập, lao động, trở thành điểm tựa vững chắc cho gia đình và lan tỏa nguồn cảm hứng sống mãnh liệt đến cộng đồng.
Sáu mươi lăm năm đã trôi qua, những cánh rừng từng bị chất độc da cam tàn phá nay đã hồi sinh, xanh tươi trở lại. Thế nhưng, quãng thời gian dài đằng đẵng ấy vẫn chưa đủ để xóa nhòa nỗi đau dai dẳng mà CĐDC gây ra. Mỗi dịp kỷ niệm ngày thảm họa da cam ở Việt Nam, ông Thái Vĩnh Liệu cùng các cán bộ, hội viên tâm huyết khác lại càng tích cực hơn trong việc kêu gọi sự chung tay của cộng đồng, các tổ chức, doanh nghiệp và nhà hảo tâm. Bởi lẽ, họ hiểu rằng, mỗi hành động sẻ chia hôm nay không chỉ xoa dịu một vết thương, nâng đỡ một phận đời, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ cho cuộc đấu tranh đòi công lý, vì một xã hội công bằng, nhân ái và tràn đầy tình thương.
Quang Hiệp
