Tỉnh QTO đang đối mặt với nguy cơ cháy rừng đáng báo động do nắng nóng gay gắt kéo dài, gió Lào mạnh và thảm thực bì khô cằn. Trong 6 tháng đầu năm, tỉnh đã ghi nhận 12 vụ cháy lớn gây thiệt hại hàng trăm hecta rừng, cùng nhiều điểm cháy nhỏ được khống chế kịp thời, với phần lớn nguyên nhân từ sự bất cẩn của con người trong việc sử dụng lửa.
Để ứng phó, tỉnh đã chuyển mạnh từ chiến lược ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, tăng cường lực lượng kiểm lâm trực 24/24, tuần tra kiểm soát và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng khác. Đồng thời, địa phương đã xây dựng phương án PCCCR cấp xã, thành lập hàng ngàn tổ đội quần chúng và ứng dụng công nghệ hiện đại như flycam để phát hiện sớm, xử lý kịp thời các điểm cháy theo phương châm "4 tại chỗ".
Tuy nhiên, công tác phòng cháy chữa cháy rừng hiệu quả đòi hỏi sự nâng cao ý thức tự giác của mỗi người dân, trách nhiệm của chủ rừng và sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp để bảo vệ màu xanh của rừng và phát triển bền vững.
QTO – Trong bối cảnh nắng nóng gay gắt kéo dài cùng gió phơn Tây Nam (gió Lào) hoạt động mạnh mẽ, nguy cơ cháy rừng trên địa bàn tỉnh đang tăng lên mức đáng báo động. Với thảm thực bì khô cằn, chỉ một tia lửa nhỏ cũng có thể nhanh chóng bùng phát thành thảm họa, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài nguyên rừng và hệ sinh thái. Do đó, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, đòi hỏi sự chủ động và phối hợp chặt chẽ từ các cấp, ngành và chính quyền địa phương.
Khi ngọn lửa nhen nhóm từ sự chủ quan
Theo báo cáo của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, trong 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh đã ghi nhận 12 vụ cháy rừng gây ảnh hưởng đến 273,12ha diện tích. Song song đó, các lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện và khống chế thành công 88 điểm cháy khác, ngăn chặn thiệt hại đáng kể cho rừng. Những con số này minh chứng rõ nét cho mối đe dọa cháy rừng luôn tiềm ẩn, đặc biệt trong những đợt nắng nóng kéo dài.
 |
| Đồng chí Lê Hồng Vinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, chỉ đạo công tác chữa cháy rừng tại xã Ninh Châu vào đầu tháng 6/2026 – Ảnh: K.H |
Xã Ninh Châu, với hơn 4.216ha rừng và đất lâm nghiệp (trong đó diện tích có rừng đạt trên 767ha), đã chứng kiến nhiều điểm phát lửa và cháy rừng từ đầu năm. Mặc dù các đám cháy nhỏ được kiểm soát kịp thời, nhưng vẫn xảy ra 3 vụ cháy lớn, ảnh hưởng đến hơn 396ha, chủ yếu là thảm thực bì và cây bụi. Để khống chế hỏa hoạn, địa phương đã huy động hơn 1.200 lượt cán bộ, chiến sĩ và người dân tham gia chữa cháy, góp phần giảm thiểu tối đa thiệt hại.
Ông Nguyễn Văn Quyết, người dân thôn Cừa Thôn, xã Ninh Châu chia sẻ: “Sau những vụ cháy, ý thức bảo vệ rừng của bà con đã được nâng cao rõ rệt. Trong những ngày nắng nóng, mọi người luôn nhắc nhở nhau không đốt thực bì, không sử dụng lửa trong và ven rừng để tránh nguy cơ hỏa hoạn.”
Ông Lê Ngọc Huân, Chủ tịch UBND xã Ninh Châu, cho biết: “Từ kinh nghiệm thực tiễn các vụ cháy vừa qua, địa phương đã khẩn trương rà soát, bổ sung phương án PCCCR, đồng thời tăng cường kiểm tra các khu vực trọng điểm và duy trì lực lượng ứng trực theo phương châm ‘4 tại chỗ’.”
“Đối với địa phương, việc phát hiện sớm và xử lý ngay từ khi mới phát sinh điểm cháy là yếu tố then chốt để hạn chế thiệt hại, đặc biệt trong bối cảnh thời tiết còn diễn biến hết sức phức tạp”, ông Lê Ngọc Huân nhấn mạnh.
Thời tiết cực đoan là một yếu tố gia tăng nguy cơ cháy rừng, nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất. Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ cháy rừng trên địa bàn đều xuất phát từ sự bất cẩn trong việc sử dụng lửa trong sinh hoạt và sản xuất. Hành động đốt thực bì sau khai thác, đốt rác hoặc sử dụng lửa trong và ven rừng khi chưa đảm bảo các điều kiện an toàn đã tiềm ẩn hiểm họa khôn lường. Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, thực bì khô cằn và gió Lào hoạt động mạnh, chỉ một nguồn lửa nhỏ cũng có thể nhanh chóng bùng phát, lan rộng và gây khó khăn cực lớn cho công tác khống chế và dập tắt đám cháy.
Toàn tỉnh hiện sở hữu hơn 840.000ha rừng, trong đó có khoảng 250.000ha được xác định là khu vực có nguy cơ cháy cao. Những diện tích này chủ yếu là rừng trồng keo, thông, phi lao ven biển và rừng tự nhiên nghèo kiệt xen kẽ lau lách, tre nứa – những nơi có lớp thực bì dày và dễ bắt lửa trong mùa khô. Hơn nữa, địa hình nhiều nơi bị chia cắt, xa khu dân cư, gây ra không ít trở ngại cho việc tiếp cận hiện trường và triển khai lực lượng chữa cháy khi có hỏa hoạn xảy ra.
Theo đánh giá từ lực lượng Kiểm lâm, nhiều vụ cháy hoàn toàn có thể được ngăn chặn nếu các chủ rừng và cộng đồng dân cư tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về sử dụng lửa, đặc biệt trong giai đoạn nắng nóng kéo dài.
Thực trạng này minh chứng rằng, cháy rừng không chỉ là hệ quả của điều kiện thời tiết khắc nghiệt, mà còn bắt nguồn từ những hành động tưởng chừng nhỏ nhặt trong đời sống thường ngày. Khi nguy cơ cháy luôn thường trực, mỗi phút giây chủ quan đều có thể phải trả giá bằng hàng trăm hecta rừng cùng công sức và mồ hôi của lực lượng chữa cháy.
Tiên phong phòng ngừa, bảo vệ rừng từ gốc
Trước nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao trong mùa nắng nóng, lực lượng Kiểm lâm và các địa phương đang chuyển mạnh từ chiến lược ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa ngay từ cơ sở. Trên cơ sở đánh giá nguy cơ cháy theo từng khu vực cụ thể, Chi cục Kiểm lâm đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường, cùng UBND tỉnh, chỉ đạo các địa phương và đơn vị chủ rừng triển khai đồng bộ các giải pháp PCCCR, lấy phòng ngừa làm trọng tâm.
Lực lượng Kiểm lâm duy trì chế độ trực 24/24 giờ trong suốt mùa khô; tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với công an, quân sự, biên phòng và chính quyền địa phương để sẵn sàng ứng phó và xử lý kịp thời ngay khi phát hiện điểm cháy.
 |
| Các lực lượng khẩn trương khống chế vụ cháy rừng tại xã Quảng Ninh vào cuối tháng 5 – Ảnh: K.H |
Đến nay, toàn tỉnh đã hoàn thành việc xây dựng 75 phương án PCCCR cấp xã. Cùng với đó, hơn 1.300 tổ đội quần chúng với gần 12.000 thành viên đã được thành lập và kiện toàn tại cơ sở, sẵn sàng tham gia bảo vệ rừng và PCCCR. Các tổ đội này phối hợp chặt chẽ với lực lượng Kiểm lâm, Công an, Quân đội và chính quyền địa phương, xử lý các tình huống cháy ngay từ khi mới phát sinh, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện phương châm “4 tại chỗ”.
Bên cạnh đó, lực lượng Kiểm lâm cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại như hệ thống giám sát điểm nhiệt và thiết bị bay không người lái (flycam) để phát hiện sớm nguy cơ cháy, hỗ trợ xác định chính xác vị trí đám cháy và phục vụ hiệu quả công tác chỉ huy chữa cháy, đặc biệt tại những khu vực có địa hình chia cắt, hiểm trở.
Ông Nguyễn Văn Duẩn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh, khẳng định: “Mặc dù đã triển khai nhiều giải pháp, công tác phòng cháy vẫn là yếu tố mang tính quyết định trong bảo vệ rừng. Do đó, cùng với sự chủ động của lực lượng chức năng, các chủ rừng và người dân cần thực hiện nghiêm túc các quy định về sử dụng lửa. Khi phát hiện khói hoặc bất kỳ dấu hiệu cháy nào, cần thông báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc lực lượng kiểm lâm để có biện pháp xử lý kịp thời, ngăn chặn cháy lan trên diện rộng.”
Những cánh rừng chỉ thực sự được bảo vệ vững chắc khi công tác phòng cháy bắt nguồn từ ý thức tự giác của mỗi người dân, sự chủ động của từng chủ rừng và sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng. Đó chính là nền tảng vững chắc để Quảng Trị gìn giữ màu xanh bất tận của rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và hướng tới phát triển bền vững trước những tác động ngày càng cực đoan của biến đổi khí hậu.
Kim Hoa
