Trong hơn 5 năm qua, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Trị đã khẳng định vai trò then chốt trong triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án. Thông qua công tác tuyên truyền sâu rộng, vận động cộng đồng và tăng cường phối hợp với các cơ quan tư pháp, Mặt trận đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và lan tỏa văn hóa đối thoại.
Nhờ đó, nhiều mâu thuẫn, tranh chấp được giải quyết kịp thời ngay tại cơ sở với tỷ lệ hòa giải thành công ấn tượng 90,1% trên tổng số hơn 9.000 vụ việc, giảm đáng kể tình trạng khiếu kiện kéo dài và áp lực cho tòa án. Thành quả này đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, duy trì ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh.
QTO – Trong hơn 5 năm triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) tỉnh Quảng Trị đã khẳng định vai trò then chốt trong công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng, đồng thời tăng cường phối hợp với các cơ quan tư pháp. Nỗ lực này đã đưa các quy định pháp luật đi vào thực tiễn cuộc sống, nâng cao nhận thức pháp lý và phát huy hiệu quả các tổ hòa giải ở cấp cơ sở. Nhờ đó, nhiều mâu thuẫn, tranh chấp được giải quyết kịp thời ngay từ khi mới phát sinh, góp phần hạn chế đáng kể tình trạng khiếu kiện kéo dài, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc, duy trì ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh.
Tăng cường phối hợp triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án
Với việc triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án, Ủy ban MTTQVN tỉnh đã có những đóng góp thiết yếu vào việc lan tỏa văn hóa đối thoại, khuyến khích giải quyết mâu thuẫn kịp thời và hiệu quả ngay từ cấp cơ sở, qua đó góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Ngay khi Luật có hiệu lực, Ban Thường trực Ủy ban MTTQVN tỉnh đã chủ động thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân, ngành Tư pháp và các tổ chức thành viên. Từ đó, nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật đa dạng đã được triển khai, điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với đặc thù từng địa bàn và đối tượng cụ thể.
Thông qua một loạt các kênh truyền thông và hoạt động cộng đồng như hội nghị chuyên đề, tập huấn nghiệp vụ, sinh hoạt khu dân cư, các mô hình tự quản, câu lạc bộ pháp luật, cùng với hoạt động hiệu quả của các tổ hòa giải và đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật tại cơ sở, nhận thức của đội ngũ cán bộ, đoàn viên, hội viên và đông đảo Nhân dân về tầm quan trọng của hòa giải, đối thoại tại tòa án đã được nâng cao rõ rệt.
Đáng chú ý, trong giai đoạn thực thi Luật từ năm 2020 đến nay, Mặt trận Tổ quốc các cấp đã chủ trì tổ chức 1.710 hội nghị và buổi tuyên truyền, thu hút trên 107.000 lượt người tham gia. Những hoạt động này đã xây dựng nền tảng vững chắc, giúp người dân nắm vững quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình, từ đó chủ động lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp tối ưu, góp phần hạn chế đáng kể tình trạng khiếu kiện kéo dài.
 |
| Các điển hình tiên tiến trong công tác hòa giải cơ sở được vinh danh tại hội nghị biểu dương điển hình tiên tiến – Ảnh: P.T |
Bên cạnh đó, MTTQ các cấp luôn duy trì hoạt động nắm bắt tình hình Nhân dân, chủ động tiếp nhận và tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri. Qua đó, Mặt trận phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan để hướng dẫn người dân giải quyết triệt để các vụ việc ngay từ cấp cơ sở. Nhờ cơ chế này, nhiều mâu thuẫn đã được tháo gỡ thông qua đối thoại và hòa giải trên cơ sở tự nguyện, đồng thuận, góp phần giảm đáng kể áp lực cho hoạt động xét xử của hệ thống tòa án.
Một thành tựu nổi bật là sự phối hợp ngày càng gắn kết giữa MTTQ với Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, ngành Tư pháp, Hội Luật gia cùng các tổ chức thành viên. Sự hợp tác này thể hiện rõ nét trong công tác tuyên truyền pháp luật, quy trình lựa chọn Hội thẩm nhân dân, việc xây dựng và phát triển đội ngũ hòa giải viên chuyên nghiệp, cũng như hiệu quả trong giải quyết các vụ việc phát sinh ngay tại cơ sở.
Tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh đã hoàn thiện việc kiện toàn và đưa vào hoạt động ổn định 9 trung tâm hòa giải, đối thoại tại tòa án. Song song đó, 1.336 tổ hòa giải với 9.029 hòa giải viên tại các thôn, bản, tổ dân phố vẫn duy trì hoạt động hiệu quả. Trong vòng 5 năm qua, các tổ hòa giải đã tiếp nhận tổng cộng 9.195 vụ việc, trong đó 8.283 vụ đã được hòa giải thành công, đạt tỷ lệ ấn tượng 90,1%. Thành quả này không chỉ góp phần củng cố tình làng nghĩa xóm mà còn hạn chế tối đa các tranh chấp phát triển thành vụ việc phức tạp, cần đến phán quyết của tòa án.
Kiến tạo đồng thuận xã hội
Theo ông Hồ Xy, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Dân Hóa, công tác hòa giải mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ông nhận định: “Khi Mặt trận cùng với già làng, những người có uy tín và các đoàn thể cùng vào cuộc tuyên truyền, vận động, nhiều mâu thuẫn đã được giải quyết trên tinh thần đồng thuận, ngăn chặn kịp thời việc phát sinh thành các điểm nóng. Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án đã cung cấp thêm cơ sở pháp lý vững chắc, giúp Mặt trận phối hợp hiệu quả hơn với các cơ quan tư pháp trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân”.
Bà Lê Thị Thùy Dung, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Trung Hải, nhấn mạnh rằng yếu tố cốt lõi trong công tác hòa giải không chỉ nằm ở việc am hiểu pháp luật mà còn ở khả năng gần gũi, lắng nghe và xây dựng niềm tin với người dân. Bà chia sẻ: “Đối với nhiều vụ việc, chỉ cần người làm công tác Mặt trận kiên trì gặp gỡ, phân tích thấu đáo các quy định pháp luật, kết hợp với việc vận động dựa trên tình làng nghĩa xóm, các bên sẽ tìm được tiếng nói chung. Khi người dân đạt được sự đồng thuận, mọi vấn đề sẽ được giải quyết thuận lợi hơn rất nhiều”.
Ông Lê Tường, một cư dân tại thôn Lâm Lang 2, xã Hiếu Giang, người đã từng chứng kiến nhiều vụ việc được giải quyết bằng phương pháp hòa giải, nhận định: “Tôi nhận thấy rằng việc giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải giúp người dân giảm bớt căng thẳng, đồng thời tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí. Quan trọng hơn, sau khi vụ việc được giải quyết, bà con vẫn có thể duy trì tình cảm tốt đẹp, tránh được những mâu thuẫn kéo dài như trước đây”.
Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, quá trình triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án vẫn đối mặt với một số thách thức. Cụ thể, tại một vài địa phương, công tác tuyên truyền chưa được duy trì thường xuyên, và khả năng tiếp cận thông tin pháp luật của người dân, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, còn tồn tại nhiều hạn chế.
Trong thời gian tới, Ủy ban MTTQVN tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với Tòa án nhân dân và ngành Tư pháp để đẩy mạnh công tác tuyên truyền về Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án thông qua nhiều hình thức đa dạng, sáng tạo. Đồng thời, tỉnh sẽ chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng các tài liệu tuyên truyền ngắn gọn, dễ hiểu và phù hợp với đặc thù từng nhóm đối tượng, đặc biệt là đồng bào ở vùng sâu, vùng xa.
Song song đó, Ủy ban sẽ tập trung phát huy vai trò xung kích của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, các hòa giải viên và những người có uy tín trong cộng đồng. Mặt trận sẽ kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân và phản ánh lên các cơ quan có thẩm quyền để xem xét, giải quyết. Đặc biệt, công tác nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên sẽ được chú trọng thông qua các chương trình tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật chuyên sâu và kỹ năng hòa giải, đối thoại. Việc tăng cường phối hợp giữa MTTQ và các cơ quan tư pháp trong trao đổi thông tin, giải quyết các vụ việc từ cơ sở là yếu tố then chốt, nhằm xây dựng một xã hội đồng thuận, thượng tôn pháp luật, giảm thiểu tranh chấp, khiếu kiện, và góp phần vững chắc vào việc duy trì ổn định chính trị trên toàn tỉnh.
Phương Thiện
