Bài báo nhấn mạnh hỗ trợ pháp lý là giải pháp then chốt giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là khối DNNVV (chiếm hơn 95%), giảm thiểu rủi ro và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập. Thực tế, phần lớn DNNVV thiếu bộ phận pháp chế, dẫn đến quản trị dựa vào kinh nghiệm và hạn chế trong tuân thủ pháp lý chuyên sâu. Mặc dù có khung pháp lý và chính sách hỗ trợ, vẫn tồn tại khoảng cách giữa chủ trương và khả năng tiếp cận của doanh nghiệp, cùng với thách thức về đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm và nguồn lực tài chính eo hẹp. Để giải quyết, tỉnh Quảng Trị đã ban hành kế hoạch hỗ trợ pháp lý liên ngành cho DNNVV và hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030, đồng thời đề xuất giải pháp trọng yếu là xây dựng và mở rộng mạng lưới tư vấn viên pháp luật đa dạng. Mục tiêu dài hạn là kiến tạo văn hóa tuân thủ pháp luật thông qua đổi mới phương thức hỗ trợ, chuyển từ cung cấp thông tin sang đồng hành giải quyết vấn đề bằng cơ sở dữ liệu chung, công cụ số (AI, chatbot), và các gói hỗ trợ chuyên biệt.
QTO – Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng và tiến trình đổi mới không ngừng, việc thu hút đầu tư song hành cùng nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp (DN) địa phương, đặc biệt là khối DN nhỏ và vừa, đã trở thành ưu tiên chiến lược. Theo đó, công tác hỗ trợ pháp lý được nhìn nhận như một giải pháp then chốt, giúp DN giảm thiểu rủi ro, chủ động thích ứng và kiến tạo phát triển bền vững.
Thúc đẩy chuyển đổi tư duy quản trị doanh nghiệp
Theo thống kê từ Hội Doanh nghiệp tỉnh, trong tổng số hơn 10.000 doanh nghiệp đang hoạt động, khối doanh nghiệp nhỏ, vừa và siêu nhỏ (DNNVV) chiếm tỷ lệ áp đảo, lên đến hơn 95%. Với nguồn lực hữu hạn, phần lớn các DNNVV vẫn chưa thiết lập được bộ phận pháp chế hoặc cán bộ chuyên trách về pháp luật, dẫn đến việc quản trị thường dựa vào kinh nghiệm thực tiễn hơn là tuân thủ pháp lý chuyên sâu.
Mặc dù khung pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp đã và đang được củng cố liên tục, minh chứng qua các sửa đổi, bổ sung tại Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, Luật Đầu tư 2020, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020, và Luật Đấu thầu 2023. Đồng thời, Chính phủ cùng các bộ, ngành cũng đã triển khai hàng loạt chính sách nhằm tối ưu hóa khả năng tiếp cận thông tin pháp luật, hỗ trợ giải quyết vướng mắc và tăng cường năng lực tuân thủ cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy một khoảng cách đáng kể vẫn tồn tại giữa chủ trương chính sách ban hành và khả năng tiếp cận thực tế của cộng đồng doanh nghiệp.
 |
| Cần ưu tiên hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp có nhiều lao động nữ – Ảnh: M.L |
Bà Nguyễn Thị Hồng Luyến, Trưởng phòng Phổ biến, Giáo dục pháp luật và Theo dõi thi hành pháp luật thuộc Sở Tư pháp, nhận định: bên cạnh hạn chế trong khả năng tiếp cận chính sách của doanh nghiệp, công tác hỗ trợ pháp lý cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các trở ngại chính bao gồm: đội ngũ cán bộ tại cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ pháp lý chủ yếu là kiêm nhiệm, và nguồn lực tài chính phân bổ cho hoạt động này còn eo hẹp. Minh chứng điển hình là thủ tục hành chính (TTHC) “Đề nghị hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”, một nhiệm vụ đã được phân cấp từ Bộ Tư pháp theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tuy nhiên, việc chưa được bố trí kinh phí cho năm 2026 cùng với thiếu vắng cơ chế quyết toán rõ ràng đã gây trở ngại lớn cho quá trình thực thi, ảnh hưởng đến cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp khi có nhu cầu phát sinh hồ sơ. Đồng thời, đội ngũ cán bộ, công chức vẫn chủ yếu kiêm nhiệm, và các hình thức hỗ trợ pháp lý chuyên sâu hiện có vẫn chưa thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu từ phía doanh nghiệp.
Đổi mới phương thức hỗ trợ
Trong giai đoạn vừa qua, ngành Tư pháp cùng các sở, ban, ngành hữu quan đã tích cực tham mưu UBND tỉnh triển khai hàng loạt chương trình phổ biến pháp luật, tổ chức các hội nghị đối thoại trực tiếp nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc và công bố các thủ tục hành chính (TTHC) liên quan đến hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Sở Tư pháp cũng chủ động phối hợp với Hội Doanh nghiệp tỉnh tiến hành khảo sát nhu cầu tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và tư vấn pháp luật cho khối DNNVV, tạo tiền đề vững chắc để đề xuất UBND tỉnh bổ sung kinh phí cho hoạt động hỗ trợ pháp lý sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đặc biệt, vào tháng 4/2026, UBND tỉnh đã chính thức ban hành kế hoạch triển khai chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho DNNVV và hộ kinh doanh trên toàn tỉnh, áp dụng cho giai đoạn 2026-2030.
Bà Luyến nhấn mạnh: một trong những giải pháp trọng yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp là xây dựng và mở rộng mạng lưới tư vấn viên pháp luật. Mạng lưới này sẽ quy tụ đội ngũ đa dạng gồm: luật sư, chuyên gia pháp lý, chuyên gia kinh tế, giảng viên từ các cơ sở đào tạo luật, đại diện các tổ chức hành nghề luật, cùng những cá nhân sở hữu kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn sâu rộng trong các lĩnh vực kinh doanh. Với sự hỗ trợ từ mạng lưới này, doanh nghiệp sẽ được tiếp cận các dịch vụ tư vấn chuyên sâu, từ đó dễ dàng giải quyết những vấn đề pháp lý phức tạp mà các cơ chế hỗ trợ thông thường khó lòng đáp ứng.
“Đối với tỉnh Quảng Trị, việc kiến tạo mạng lưới tư vấn viên pháp luật không chỉ đồng bộ với chủ trương phát triển DNNVV, mà còn hình thành nguồn nhân lực then chốt cho việc triển khai TTHC “Đề nghị hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật cho DNNVV”. Hơn thế nữa, sáng kiến này còn đáp ứng yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng công tác hỗ trợ pháp lý trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng,” bà Luyến khẳng định.
Để công tác hỗ trợ pháp lý thực sự đi vào chiều sâu và mang lại hiệu quả bền vững, vượt ra ngoài việc giải quyết vướng mắc tức thời, mục tiêu dài hạn phải là xây dựng một văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn cộng đồng doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi một sự đổi mới căn bản trong cả tư duy và phương thức hỗ trợ. Thay vì chỉ đơn thuần “cung cấp thông tin pháp luật”, cần chuyển đổi sang mô hình “đồng hành giải quyết vấn đề” cùng doanh nghiệp. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc kiến tạo một cơ sở dữ liệu pháp luật dùng chung, phát triển các công cụ hỗ trợ tiên tiến như trợ lý pháp lý AI, chatbot, diễn đàn hỏi-đáp trực tuyến và các nền tảng bồi dưỡng pháp luật số là hết sức cần thiết. Những giải pháp này sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý mọi lúc, mọi nơi với chi phí được tối thiểu hóa.
Song song đó, cần chú trọng thiết kế các gói hỗ trợ pháp lý chuyên biệt, phù hợp với đặc thù từng nhóm doanh nghiệp. Đặc biệt ưu tiên hỗ trợ cho các doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật làm chủ; các doanh nghiệp sử dụng đông đảo lao động thuộc nhóm yếu thế; và các hộ kinh doanh đang trong giai đoạn chuyển đổi mô hình hoạt động thành doanh nghiệp.
Mai Lâm
