Vùng đại ngàn Kim Ngân đang nổi lên như một điểm đến du lịch hấp dẫn, thu hút du khách bởi sự đa dạng sinh thái, lịch sử và đặc biệt là các giá trị văn hóa phi vật thể độc đáo của cộng đồng người Bru-Vân Kiều. Nắm bắt tiềm năng này, nhiều đơn vị lữ hành đã chủ động xây dựng các đề án phát triển du lịch, chú trọng gắn kết hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và bản sắc văn hóa sâu sắc, mang đến các sản phẩm chất lượng cao. Việc này không chỉ tạo ấn tượng mạnh mẽ cho du khách, khuyến khích họ khám phá sâu hơn về ẩm thực, nghệ thuật truyền thống mà còn mở ra "cơ hội vàng" để đồng bào Bru-Vân Kiều gia tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Nhờ sự chuyển biến tích cực trong tư duy và sự tham gia chủ động của người dân địa phương, hoạt động du lịch tại Kim Ngân ngày càng chuyên nghiệp, góp phần hiệu quả vào việc bảo tồn và quảng bá di sản văn hóa.
QTO – Vùng đại ngàn Kim Ngân đang trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách từ khắp nơi tìm về khám phá chuỗi trải nghiệm du lịch sinh thái (DLST), cộng đồng, lịch sử, hòa mình vào sự đa dạng sinh học và chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng. Đặc biệt, những giá trị văn hóa phi vật thể độc đáo của cộng đồng người Bru-Vân Kiều bản địa chính là yếu tố tạo nên sức hút khó cưỡng.
Nắm bắt xu hướng, thị hiếu và nhu cầu trải nghiệm, khám phá ngày càng cao của du khách, nhiều đơn vị lữ hành tại Kim Ngân, bao gồm: Bang Onsen Spa&Resort, Công ty TNHH Đại Hùng, Công ty TNHH Dịch vụ du lịch Xuân Mai, Công ty TNHH Thông tin và du lịch Netin… đã chủ động xây dựng các đề án phát triển du lịch. Các đề án này đặc biệt chú trọng việc gắn kết hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, bản sắc văn hóa dân tộc sâu sắc, giá trị lịch sử lâu đời, qua đó đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương và nâng cao chất lượng điểm đến du lịch. Nhờ vậy, ngày càng nhiều du khách được tiếp cận với các sản phẩm du lịch chất lượng cao tại vùng đất này.
Sau chuyến hành trình du lịch sinh thái tại bản Còi Đá, xã Kim Ngân, anh Hoàng Tú, một du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ đầy cảm xúc: “Tôi đã đặt chân đến nhiều vùng đất, từ Tây Bắc đại ngàn đến Tây Nguyên hùng vĩ, nhưng chuyến đi lần này đến với đồng bào Bru-Vân Kiều ở miền Tây Quảng Trị thực sự để lại trong tôi những ấn tượng sâu sắc khó phai. Mọi thứ nơi đây đều toát lên vẻ mộc mạc, chân thành và đậm đà bản sắc riêng biệt…”
 |
| Du khách say mê khám phá những giá trị văn hóa phi vật thể phong phú của cộng đồng người Bru-Vân Kiều – Ảnh: V.M |
Theo anh Hoàng Tú, với niềm đam mê khám phá các vùng cao, anh đã không ngần ngại “chi thêm” để được thưởng thức và tìm hiểu sâu hơn về những giá trị văn hóa phi vật thể độc đáo của đồng bào nơi đây. Anh còn chủ động thuê những người dân bản địa trực tiếp chế biến các món ăn truyền thống “đặc sản” của dân tộc mình, như: gà nướng và lợn bản chấm muối cheo, bánh Ayơh, hay món cháo thập cẩm được nấu từ lúa rẫy, cà bản, ớt bay, đọt mây, đọt chuối, kết hợp cùng cá, ốc, tôm suối và các loại rau rừng tươi ngon…
Trong khi thưởng thức những món ăn đậm đà hương vị núi rừng, gia đình anh Tú còn được chiêm ngưỡng những màn biểu diễn nghệ thuật đầy cuốn hút, được giới thiệu về các loại nhạc cụ truyền thống như sáo khui, sáo pi, đàn tính tùng, khèn a man, đàn pơ lửa… hòa quyện cùng các làn điệu dân ca mượt mà như oát, xà nớt, cha chấp, tà oải.
Qua tìm hiểu, được biết vào tháng 7/2026 tới, đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều tại bản Còi Đá, xã Kim Ngân sẽ tổ chức Lễ hội mừng cơm mới – một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã được công nhận. Vì lẽ đó, anh Hoàng Tú bày tỏ mong muốn được quay trở lại vùng đất này để tiếp tục khám phá những giá trị văn hóa độc đáo của lễ hội đặc sắc này.
Bà Phan Thị Thu, Giám đốc Khu du lịch sinh thái Khe Nước lạnh (thuộc Công ty TNHH Đại Hùng), chia sẻ: “Hiện tại, hơn 60% đội ngũ đầu bếp của đơn vị chúng tôi là người Bru-Vân Kiều. Rất nhiều du khách sau khi được thưởng thức những món ăn truyền thống do chính đồng bào chế biến đã không ngần ngại quay trở lại để tiếp tục trải nghiệm và khám phá sâu hơn về những giá trị văn hóa phi vật thể phong phú, đa dạng, từ phong tục thờ cúng, các lễ nghi trong dịp lễ, Tết, cưới hỏi cho đến sinh hoạt cộng đồng. Đây thực sự là “cơ hội vàng” để đồng bào có thêm nhiều việc làm, gia tăng thu nhập, và cải thiện đời sống đáng kể…”.
“Nhiều du khách đến Bang không chỉ để tận hưởng không gian nghỉ dưỡng mà còn dành sự quan tâm đặc biệt đến việc trải nghiệm văn hóa bản địa sâu sắc. Đây chính là cơ hội quý giá để đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều tại xã Kim Ngân kết nối, hình thành các sản phẩm du lịch cộng đồng độc đáo: đón khách ghé thăm bản, trải nghiệm lưu trú nhà sàn, thưởng thức ẩm thực dân dã, xem biểu diễn văn nghệ và cùng tham gia các hoạt động truyền thống. Trong tương lai, chúng tôi sẽ tăng cường liên kết, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa để du khách được “thưởng thức” trọn vẹn những giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc nơi đại ngàn Kim Ngân”, ông Nguyễn Vũ Tuấn, Phó Giám đốc Bang Onsen Spa&Resort chia sẻ.
Ông Hồ Văn Thảo, cư dân bản Khe Giữa, xã Kim Ngân, cho biết bản thân ông thông thạo nghề đan lát và có thể chơi nhiều loại nhạc cụ truyền thống của người Bru-Vân Kiều. Vì vậy, bà con xung quanh thường tìm đến ông để mua sản phẩm, học nghề hoặc thưởng thức âm nhạc. Ngày trước, trai gái trong vùng muốn tìm bạn đời phải biết đàn, hát, thổi sáo, nên ai cũng say mê học nhạc, học hát. Tuy nhiên, hiện nay, giới trẻ tiếp cận nhiều hơn với điện thoại và mạng xã hội, khiến các loại hình đàn hát truyền thống dần mai một.
Cách đây vài năm, bản Khe Giữa đã thành lập được một đội văn nghệ gồm 20 thành viên, do Trưởng bản Hồ Văn Vương làm đội trưởng; hầu hết các hoạt động chuyên môn về đàn, hát, múa đều được ông Thảo trực tiếp chỉ đạo. Nhờ quy tụ được nhiều “nghệ nhân” tài hoa như Hồ Văn Thiết, Hồ Thị Ngưng, Hồ Thị Râm, Hồ Văn Nhâm…, đội văn nghệ của bản thường xuyên nhận được lời mời biểu diễn từ các địa phương lân cận. Đáng tiếc, do nguồn kinh phí còn hạn hẹp, hoạt động của đội văn nghệ chưa thể diễn ra thường xuyên.
“Nếu được du khách “thuê”, đội văn nghệ chúng tôi sẽ sẵn sàng tập hợp các thành viên lại để biểu diễn. Hoạt động này không chỉ giúp thỏa mãn niềm đam mê của các “nghệ nhân” trong bản mà còn góp phần quan trọng vào việc lưu giữ, bảo tồn và quảng bá di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào được tốt hơn…”, ông Hồ Văn Thảo bộc bạch.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Ngân, cho biết trong thời gian gần đây, đồng bào Bru-Vân Kiều trên địa bàn xã đã có những chuyển biến tích cực và rõ nét trong tư duy phát triển du lịch. Từ chỗ còn e dè, lo ngại, nay nhiều hộ gia đình đã chủ động tham gia các hoạt động giới thiệu văn hóa, ẩm thực, nghề truyền thống và đời sống sinh hoạt thường nhật đến với du khách. Đặc biệt, một số thanh niên trong bản đã được tập huấn kỹ năng đón khách, dẫn tour trải nghiệm rừng, suối, cũng như giới thiệu về các lễ hội và làn điệu dân gian đặc sắc của đồng bào, giúp hoạt động du lịch ngày càng trở nên chuyên nghiệp và hấp dẫn hơn.
Văn Minh
