Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng tự hào là khu bảo tồn đa danh hiệu quốc tế, được UNESCO hai lần vinh danh Di sản Thiên nhiên Thế giới và mệnh danh là "Vương quốc hang động" với hệ thống hang động phong phú hàng đầu thế giới, nổi bật là Sơn Đoòng. Nơi đây định hướng phát triển du lịch xanh bền vững, lấy du lịch mạo hiểm làm mũi nhọn, không ngừng đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ sinh thái. Ban Quản lý Vườn ưu tiên giám sát tác động du lịch để bảo tồn di sản, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương, góp phần giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên. Nhờ vậy, VQG đã đạt tăng trưởng ấn tượng về khách và doanh thu, đang tích cực quảng bá, ứng dụng chuyển đổi số và đặt mục tiêu trở thành "Điểm đến du lịch mạo hiểm hàng đầu thế giới năm 2026".
QTO – Vườn Quốc gia (VQG) Phong Nha-Kẻ Bàng tự hào là một trong số ít các khu bảo tồn trên toàn cầu được công nhận với đa danh hiệu quốc tế về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và phát triển bền vững. Vị thế đặc biệt này đã tạo tiền đề vững chắc, thúc đẩy du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng khẳng định đẳng cấp quốc tế dựa trên định hướng phát triển xanh bền vững.
Định vị “Trái tim Du lịch” Việt Nam
Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Ban Quản lý (BQL) VQG Phong Nha-Kẻ Bàng, nhấn mạnh rằng khu vực này sở hữu những giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học và tiến trình sinh thái. UNESCO đã hai lần vinh danh Phong Nha-Kẻ Bàng là Di sản Thiên nhiên Thế giới, khẳng định tầm vóc độc đáo của vùng đất này.
Phong Nha-Kẻ Bàng, tự hào với biệt danh “Vương quốc hang động”, đã trải qua hơn ba thập kỷ khám phá không ngừng nghỉ bởi các nhà thám hiểm quốc tế trên nền địa hình karst núi đá vôi kỳ vĩ. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 7 khu vực hang động chính được xác định, bao gồm 3 hệ thống lớn: Phong Nha, Vòm và Nước Moọc. Với hơn 472 hang động đã được ghi nhận và tổng chiều dài khảo sát vượt 254km, Phong Nha-Kẻ Bàng vững vàng khẳng định vị thế là một trong những vùng karst sở hữu hệ thống hang động phong phú và độc đáo hàng đầu thế giới.
Hiện nay, tỉnh Quảng Trị đang kiên định định hướng xây dựng thương hiệu du lịch mạo hiểm đạt tầm vóc quốc tế. Các chương trình thám hiểm hang động độc đáo như Phong Nha, Tú Làn, hang Tiên, hang Én, hang Va, hố sụt Kong, hang Pygmy, và đặc biệt là tuyến khám phá Sơn Đoòng – hang động lớn nhất thế giới – không chỉ mang ý nghĩa khoa học sâu sắc trong nghiên cứu địa chất, sinh thái mà còn đóng góp vượt trội vào việc quảng bá hình ảnh Việt Nam, Quảng Trị và VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đến cộng đồng toàn cầu.
 |
| Các tour thám hiểm hang động hấp dẫn luôn là điểm nhấn thu hút du khách đến với Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. |
Theo Giám đốc BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng, để dung hòa hiệu quả giữa việc phát huy giá trị tài nguyên du lịch và bảo tồn di sản một cách bền vững, Ban Quản lý Vườn luôn đặt ưu tiên hàng đầu vào việc giám sát, đánh giá định kỳ mức độ tác động của các hoạt động du lịch lên hệ thống hang động. Điều này giúp định hình các giải pháp bảo tồn thích hợp, đồng thời thúc đẩy hợp tác chặt chẽ giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp nhằm khai thác tài nguyên một cách hiệu quả, cân bằng giữa phát triển kinh tế và gìn giữ di sản thiên nhiên quý giá.
Với tầm nhìn du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, Phong Nha-Kẻ Bàng khẳng định vị thế trung tâm du lịch của tỉnh Quảng Trị. BQL VQG đã không ngừng đa dạng hóa các loại hình du lịch thân thiện môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, và định hướng phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Minh chứng cho sự phát triển vượt bậc, trong những tháng đầu năm 2026, VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã đón hơn 358.500 lượt khách tham quan, đạt 102% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng doanh thu ấn tượng vượt 170 tỷ đồng, tăng 112% so với cùng kỳ năm trước.
“Ban Quản lý VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã liên tục đa dạng hóa sản phẩm du lịch, triển khai đồng bộ ba hình thức khai thác: tự thực hiện, liên doanh liên kết và cho thuê dịch vụ môi trường rừng. Mục tiêu là nhằm tối ưu hóa hiệu quả khai thác và làm phong phú thêm trải nghiệm du khách. Chúng tôi cũng chủ động phối hợp xúc tiến, khuyến khích và tạo mọi điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp khảo sát, đầu tư phát triển các sản phẩm du lịch mới tại VQG Phong Nha-Kẻ Bàng,” ông Phạm Hồng Thái cho biết.
Du lịch tại VQG Phong Nha-Kẻ Bàng không chỉ là động lực phát triển kinh tế cho tỉnh mà còn trở thành giải pháp hiệu quả cho công tác bảo tồn di sản. Thông qua việc tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương, ngành du lịch đã góp phần giảm thiểu áp lực khai thác tài nguyên, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động từ các hoạt động truyền thống sang dịch vụ du lịch. Điều này không chỉ giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống cho người dân vùng đệm, mà còn giảm đáng kể gánh nặng lên tài nguyên Vườn Quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho công tác bảo vệ rừng và bảo tồn di sản.
Chiến lược Nâng tầm Du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng Toàn cầu
Với một loạt các danh hiệu và giải thưởng quốc tế uy tín, VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã khẳng định vị thế vượt trội. Các công nhận bao gồm Di sản Thiên nhiên Thế giới, Di sản thiên nhiên thế giới xuyên biên giới, Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới. Đồng thời, Vườn cũng vinh dự nhận nhiều giải thưởng du lịch danh giá từ World Travel Awards (WTA), như “Điểm đến thiên nhiên hàng đầu Việt Nam năm 2025”, “VQG hàng đầu châu Á năm 2025”, “Điểm đến nghỉ dưỡng kết nối thiên nhiên nổi bật của châu Á năm 2026” (theo Agoda), và được tạp chí du lịch danh tiếng Wanderlust (Anh) bình chọn là “Điểm đến hàng đầu cho du lịch mạo hiểm tại Việt Nam”.
Những thành tựu này không chỉ là niềm tự hào của tỉnh Quảng Trị và toàn thể Việt Nam, mà còn là minh chứng rõ nét cho sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực không ngừng trong việc bảo tồn thiên nhiên gắn liền với phát triển bền vững, cải thiện sinh kế cộng đồng, và kiến tạo mối quan hệ hài hòa giữa con người và thế giới tự nhiên.
 |
| Trải nghiệm hành trình khám phá 4,5km động Phong Nha bằng thuyền kayak. |
Để nâng tầm thương hiệu du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng trên bản đồ toàn cầu và sẵn sàng chinh phục những đỉnh cao mới, Giám đốc BQL VQG Phạm Hồng Thái đã vạch ra các nhiệm vụ trọng tâm chiến lược. Theo đó, trong thời gian tới, Ban Quản lý Vườn sẽ đẩy mạnh công tác quảng bá du lịch, tập trung khai thác các thị trường tiềm năng trong nước và quốc tế; tăng cường hợp tác để phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, ưu tiên liên kết với các doanh nghiệp dày dặn kinh nghiệm trong lĩnh vực du lịch mạo hiểm. Song song đó, sẽ tích cực tuyên truyền, vận động cộng đồng tham gia kiến tạo môi trường du lịch an toàn, thân thiện; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời tăng cường quảng bá trên các nền tảng số và phương tiện truyền thông đại chúng. Đặc biệt, Vườn sẽ triển khai chiến dịch bình chọn và đề cử cho hạng mục “Điểm đến du lịch mạo hiểm hàng đầu thế giới năm 2026”.
Bên cạnh đó, BQL Vườn sẽ tập trung thực hiện hiệu quả đề án du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí VQG Phong Nha-Kẻ Bàng giai đoạn 2021-2030. Các hoạt động nghiên cứu, khảo sát và xây dựng sản phẩm, dịch vụ du lịch mới sẽ được đẩy mạnh, đặc biệt chú trọng phát triển du lịch cộng đồng để đa dạng hóa và mở rộng quy mô hoạt động du lịch trong VQG. Ưu tiên hàng đầu là phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, chuyên biệt, mang tính cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế. Việc chỉnh trang, nâng cấp cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng dịch vụ hiện có cũng được chú trọng nhằm gia tăng sức hấp dẫn. Đồng thời, BQL Vườn sẽ đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong phát huy giá trị di sản, phát triển du lịch sinh thái thông minh thông qua việc tích hợp thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo, và bản đồ số để làm phong phú trải nghiệm du khách. Cuối cùng, Vườn sẽ chủ động kết nối, kêu gọi các tổ chức và nhà đầu tư trong nước, quốc tế hỗ trợ kỹ thuật, nguồn lực và đầu tư hạ tầng nhằm nâng cao toàn diện giá trị di sản.
Hiện tại, VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đang trong quá trình thẩm định và phê duyệt hồ sơ công nhận là Khu Du lịch cấp tỉnh, sánh vai cùng tam giác du lịch Cửa Tùng-Cửa Việt-Cồn Cỏ. Nhằm thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển, tỉnh Quảng Trị đã ban hành nhiều chủ trương và giải pháp thiết thực, hiệu quả. Đặc biệt, công tác quy hoạch được đẩy mạnh, tập trung huy động và lồng ghép đa dạng các nguồn lực từ ngân sách nhà nước đến doanh nghiệp, nhằm tăng cường xây dựng và củng cố cơ sở hạ tầng, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển du lịch xanh.
Ngọc Hải
