Chính phủ đã ban hành Nghị định 174/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 1/7/2026, nhằm củng cố kỷ cương và kiến tạo một không gian số an toàn, lành mạnh thông qua việc tăng cường nghiêm minh trong xử lý vi phạm. Nghị định này, cùng với những hướng dẫn từ Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, làm rõ rằng chia sẻ đường dẫn (link) bài báo không vi phạm bản quyền, nhưng đăng tải lại một phần hoặc toàn bộ nội dung mà không được phép sẽ bị xử lý nghiêm trọng. Văn bản pháp quy này siết chặt quản lý không gian mạng, các nền tảng số, quy định chi tiết xử phạt hành chính đối với các hành vi như đăng tin giả, sai sự thật, xúc phạm danh dự, xâm phạm sở hữu trí tuệ, và các vi phạm khác trong lĩnh vực số với mức phạt tăng đáng kể. Đồng thời, Nghị định hợp pháp hóa việc sử dụng chứng cứ, biên bản và xử phạt điện tử, đòi hỏi cá nhân phải nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, kiểm chứng thông tin và các tổ chức phải chủ động quản lý nội dung để xây dựng môi trường số văn minh.
Với tầm nhìn củng cố kỷ cương, kiến tạo một không gian số an toàn và lành mạnh, Chính phủ đã ban hành Nghị định 174/2026/NĐ-CP. Văn bản pháp quy này đưa ra các quy định đột phá, tăng cường nghiêm minh trong xử lý vi phạm, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của mọi tổ chức và cá nhân trên không gian mạng. Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Ranh giới pháp lý: Chia sẻ liên kết không vi phạm bản quyền, nhưng đăng tải lại nội dung có thể bị xử lý
Trong khuôn khổ hội nghị sơ kết sáu tháng đầu năm 2026 và định hướng hoạt động sáu tháng cuối năm của ngành thông tin điện tử, ông Lê Quang Tự Do – Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) – đã đưa ra những phân tích cụ thể về các trường hợp chia sẻ tác phẩm báo chí, nhằm làm rõ ranh giới vi phạm bản quyền.
 |
| Mạng xã hội: Công cụ tác nghiệp hiệu quả và kênh tiếp nhận dòng chảy thông tin đa chiều từ cộng đồng. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN |
Ông Lê Quang Tự Do khẳng định, hành vi chia sẻ đơn thuần đường dẫn (link) bài báo không bị xem là vi phạm. Dựa trên định nghĩa về “tác phẩm báo chí” theo Luật Báo chí 2016 và Luật Báo chí sửa đổi 2025, một đường link chỉ là phương tiện điều hướng đến nội dung gốc, không phải là bản thân tác phẩm. Do đó, khi người dùng chỉ chia sẻ đường link, độc giả vẫn được dẫn về trang của cơ quan báo chí để tiếp cận nội dung chính thức, đảm bảo quyền lợi của chủ sở hữu và không cấu thành hành vi xâm phạm bản quyền.
Tuy nhiên, trường hợp người dùng không chỉ chia sẻ đường link mà còn đăng tải một phần hoặc toàn bộ nội dung bài báo mà không có sự cho phép của cơ quan báo chí hoặc chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, hành vi này sẽ bị xem xét là vi phạm bản quyền nghiêm trọng. Các hành vi sao chép, đăng tải lại toàn bộ hoặc trích dẫn đáng kể nội dung tác phẩm báo chí đều có thể bị xử lý theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
Trong tình huống sử dụng thông tin từ một bài báo để diễn đạt lại bằng câu chữ khác, không sao chép nguyên văn, việc xác định vi phạm bản quyền đòi hỏi đánh giá chi tiết từng trường hợp. Nếu thông tin đó là kết quả của quá trình khai thác độc quyền từ một cơ quan báo chí, thì việc tái sử dụng để xây dựng nội dung mới vẫn có thể bị coi là hành vi xâm phạm quyền tác giả.
Ngược lại, đối với các dữ liệu hoặc sự kiện mang tính phổ biến rộng rãi, dễ dàng tiếp cận bởi nhiều cơ quan báo chí và công chúng – chẳng hạn như dự báo thời tiết, diễn biến tai nạn giao thông hay các sự kiện mang tính thời sự chung – việc khai thác và sử dụng lại thông tin này thường không bị coi là hành vi vi phạm bản quyền.
Dù vậy, nếu bài báo chứa đựng những nội dung độc đáo, được xây dựng từ quá trình thu thập, phân tích chuyên sâu, phỏng vấn độc quyền hoặc tiết lộ các chi tiết riêng biệt do phóng viên dày công thực hiện, việc tái sử dụng những yếu tố này để tạo ra một tác phẩm mới vẫn có thể bị đánh giá là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả.
Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử nhấn mạnh, các quy định pháp luật về bản quyền chỉ có thể đưa ra những nguyên tắc nền tảng, không thể bao quát toàn bộ các tình huống phức tạp phát sinh trong thực tiễn. Do đó, khi đối mặt với các vụ việc cụ thể, cơ quan chức năng sẽ tiến hành xem xét, đối chiếu kỹ lưỡng với khuôn khổ pháp lý hiện hành để đưa ra đánh giá chính xác về mức độ vi phạm.
Gia tăng trách nhiệm, nghiêm trị vi phạm trong môi trường số
Nghị định 174/2026/NĐ-CP của Chính phủ, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, là văn bản pháp quy toàn diện, quy định chi tiết về xử phạt hành chính trong các lĩnh vực trọng yếu như bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Nghị định này thay thế các quy định trước đây, thể hiện sự thích ứng mạnh mẽ với yêu cầu quản lý trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Văn bản pháp quy này định rõ các hành vi vi phạm, hình thức, mức độ xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả, cùng với thẩm quyền xử phạt đối với mọi tổ chức và cá nhân hoạt động trong các lĩnh vực nêu trên, đặc biệt là khi tham gia vào không gian mạng.
Trong số các điều khoản then chốt, Nghị định đặc biệt chú trọng việc siết chặt quản lý không gian mạng, nhất là đối với các nền tảng mạng xã hội, trang thông tin điện tử và các dịch vụ số. Điều này đòi hỏi cả người dùng và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội phải thực hiện nghiêm túc trách nhiệm quản lý, kiểm soát chặt chẽ, chủ động ngăn chặn và gỡ bỏ kịp thời mọi nội dung vi phạm pháp luật.
Điểm nổi bật của Nghị định là việc tăng cường các biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với hành vi đăng tải, lan truyền thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của tổ chức, cá nhân, hoặc gây hoang mang trong dư luận xã hội. Đối với các vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, cá nhân có thể đối mặt với mức phạt lên đến 50 triệu đồng; các tổ chức sẽ bị xử phạt theo quy định, với khả năng áp dụng mức phạt cao hơn cho cùng hành vi vi phạm.
Nghị định cũng chú trọng đến việc tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian số, qua đó kiên quyết xử lý các hành vi sao chép, đăng tải, phát tán hoặc chia sẻ bất hợp pháp các tác phẩm như sách, báo, phim, âm nhạc, phần mềm và mọi nội dung được bảo hộ bản quyền mà chưa được sự cho phép từ chủ sở hữu.
Đối với lĩnh vực giao dịch điện tử, Nghị định đã bổ sung nhiều quy định xử phạt mới nhằm chấn chỉnh các vi phạm liên quan đến chữ ký điện tử, chứng thư điện tử, dữ liệu điện tử và các dịch vụ tin cậy. Mục tiêu là nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, an toàn và minh bạch tuyệt đối cho các hoạt động giao dịch trực tuyến.
Trong lĩnh vực viễn thông, Nghị định tiếp tục đẩy mạnh siết chặt quản lý SIM thuê bao, SIM không chính chủ, đồng thời cương quyết loại bỏ tin nhắn rác, cuộc gọi rác, thư điện tử rác và các hành vi lạm dụng dịch vụ viễn thông trái phép, qua đó bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người dùng.
Điểm đổi mới mang tính đột phá của Nghị định là việc hợp pháp hóa sử dụng chứng cứ điện tử, cho phép lập biên bản điện tử và tiến hành xử phạt qua các phương thức điện tử. Điều này thiết lập nền tảng pháp lý vững chắc, nâng cao đáng kể hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong kỷ nguyên số.
Mức phạt tối đa được Nghị định quy định đối với cá nhân là 40 triệu đồng trong các lĩnh vực bưu chính và giao dịch điện tử; và lên đến 100 triệu đồng trong các lĩnh vực viễn thông, tần số vô tuyến điện và công nghệ thông tin. Rõ ràng, Nghị định 174/2026/NĐ-CP không chỉ là một cơ sở pháp lý trọng yếu mà còn là công cụ chiến lược nhằm củng cố hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời định hình ý thức tuân thủ pháp luật sâu sắc hơn trong mọi tổ chức và cá nhân. Qua đó, Nghị định góp phần kiến tạo một môi trường số an toàn, lành mạnh, minh bạch, hoàn toàn đáp ứng các yêu cầu phát triển của kinh tế số, xã hội số và công cuộc chuyển đổi số quốc gia.
Giải pháp tuân thủ Nghị định trong không gian số
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhận định rằng việc xử phạt hành vi sao chép chỉ là giải pháp xử lý “phần ngọn”. Để giải quyết triệt để “phần gốc”, cần thiết phải xây dựng một cơ chế kinh tế công bằng, hài hòa lợi ích giữa các cơ quan báo chí và các nền tảng công nghệ. Thiếu đi một cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch sẽ dẫn đến sự mất cân bằng nghiêm trọng trong hệ sinh thái thông tin.
Các nhà quản lý khẳng định, không gian mạng đã trở thành một môi trường kết nối thiết yếu trong nhịp sống hiện đại. Do đó, việc mỗi cá nhân chủ động nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật khi tương tác trên Internet và mạng xã hội là vô cùng cần thiết.
Để tuân thủ, người dùng cần nghiêm túc kiểm chứng mọi thông tin trước khi đăng tải, bình luận hay chia sẻ. Chỉ tiếp nhận và lan truyền thông tin từ các nguồn chính thống, đáng tin cậy, đồng thời tuyệt đối không phát tán tin giả, thông tin sai sự thật, nội dung xuyên tạc, vu khống, xâm phạm bản quyền hoặc tiếp tay cho bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào. Song song đó, các tổ chức, doanh nghiệp và quản trị viên nền tảng số có trách nhiệm chủ động quản lý nội dung, đảm bảo an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và tuân thủ nghiêm ngặt mọi quy định pháp luật.
Mỗi công dân cần không ngừng nâng cao kỹ năng số, rèn luyện khả năng nhận diện thông tin xấu độc, chủ động phòng tránh các rủi ro tiềm ẩn và sử dụng không gian mạng một cách văn minh, có trách nhiệm. Sự tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật không chỉ giúp mỗi cá nhân tránh khỏi các nguy cơ bị xử lý vi phạm, mà còn là nền tảng vững chắc để cùng nhau xây dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững.
Luật Báo chí 2025 cùng các văn bản pháp luật liên quan, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được kỳ vọng sẽ tạo ra một không gian hoạt động rộng mở hơn cho báo chí, từ đó đáp ứng tối ưu các yêu cầu về thông tin và tuyên truyền trong kỷ nguyên số.
Theo TTXVN/Báo Tin tức và Dân tộc
