Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là khâu then chốt nhưng phức tạp, tác động sâu sắc đến quyền lợi và sinh kế, đòi hỏi năng lực lãnh đạo quyết liệt từ các cấp ủy, chính quyền. Dự án Quốc lộ 15D tại Quảng Trị, một công trình giao thông chiến lược, đang đối mặt thách thức lớn khi phải di dời hơn 1.300 ngôi mộ và 17 lăng lớn, ảnh hưởng đến hàng trăm hộ dân. Để giải quyết vấn đề nhạy cảm này, Đảng ủy và chính quyền địa phương đã thành lập Ban chỉ đạo, chủ động "dân vận", phân công cán bộ bám sát cơ sở để lắng nghe và tháo gỡ mọi vướng mắc. Phương pháp cốt lõi là vận động các bậc cao niên và dòng họ uy tín, đồng thời công khai, minh bạch chính sách bồi thường và vị trí quy hoạch mới, tạo sự đồng thuận cao từ cộng đồng. Nhờ vậy, công tác GPMB đã cơ bản hoàn thành, khẳng định mối quan hệ mật thiết giữa "Ý Đảng – lòng Dân" và vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng cơ sở.
Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) luôn được xác định là khâu then chốt, mang tính quyết định đến tiến độ và sự thành công của mọi công trình, dự án. Thực tiễn đã chứng minh, đây là một nhiệm vụ phức tạp, tác động sâu sắc đến quyền lợi và sinh kế của cộng đồng. Điều này đòi hỏi năng lực lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt từ các cấp ủy, chính quyền địa phương, nhằm dung hòa mục tiêu phát triển kinh tế với việc đảm bảo các chính sách an sinh xã hội một cách công bằng và hiệu quả.
Vai trò tiên phong của tổ chức đảng cơ sở
Với tổng vốn đầu tư 1.940 tỉ đồng, Dự án Quốc lộ 15D do UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt vào tháng 8/2025, dự kiến triển khai từ năm 2025 đến 2027. Tuyến đường huyết mạch này có chiều dài hơn 21km, đi qua các xã Vĩnh Định, Diên Sanh và Mỹ Thủy. Đây là công trình giao thông chiến lược, có vai trò kết nối Cảng Mỹ Thủy với Cao tốc Cam Lộ-La Sơn, hình thành một trục logistics quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn khu vực.
Riêng tại xã Vĩnh Định, Dự án Quốc lộ 15D xuyên qua hơn 5,2km, ảnh hưởng đến gần 14,8ha đất và hàng trăm hộ dân. Thách thức lớn nhất được ghi nhận là việc phải di dời 1.336 ngôi mộ và 17 lăng lớn nằm trong phạm vi dự án. Đơn cử tại thôn Kim Long, đã có 107 hộ gia đình chịu ảnh hưởng trực tiếp từ công tác này.
Ông Nguyễn Hữu Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Định, chia sẻ về phương thức triển khai: “Nhận diện GPMB là khâu cốt lõi, mang tính quyết định đến tiến độ toàn dự án, Đảng ủy xã đã khẩn trương thành lập Ban chỉ đạo do Bí thư Đảng ủy trực tiếp đứng đầu. Các Đảng ủy viên được phân công phụ trách cụ thể từng địa bàn, từng thôn. Quan điểm xuyên suốt của Đảng ủy là phải rà soát, phân tích thấu đáo mọi vướng mắc, từ vấn đề đất đai, tài sản đến di dời mồ mả, nhằm xây dựng phương án hỗ trợ tối ưu, đúng quy định pháp luật. Mục tiêu là giải quyết triệt để tâm tư, nguyện vọng của người dân, ngăn ngừa phát sinh các khiếu kiện phức tạp.”
 |
| Cán bộ cấp ủy và Ban công tác Mặt trận thôn Kim Long tiếp xúc, vận động người dân di dời mồ mả phục vụ dự án – Ảnh: T.T |
Trong toàn bộ quá trình GPMB cho dự án, công tác di dời lăng mộ được nhìn nhận là thách thức phức tạp và nhạy cảm nhất, bởi nó chạm đến đời sống tâm linh sâu sắc và phong tục tập quán lâu đời của cộng đồng. Với phương châm “lãnh đạo toàn diện, đi trước mở đường”, Đảng ủy các xã đã chủ động giao nhiệm vụ cụ thể cho các chi bộ thôn, khuyến khích phát huy vai trò hạt nhân chính trị. Cùng lúc đó, Ban công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị-xã hội cũng tích cực vào cuộc, phân công cán bộ, hội viên tiếp cận, lắng nghe và thuyết phục từng hộ gia đình.
Nhờ sự đồng thuận và chủ động bàn giao mặt bằng từ các dòng họ lớn, công tác dân vận tại nhiều địa bàn đã ghi nhận những kết quả tích cực. Điển hình tại thôn Kim Long, xã Vĩnh Định, sau nhiều buổi họp bàn và được sự phân tích thấu đáo từ cấp ủy, Mặt trận xã, thôn, con cháu dòng họ Nguyễn Nhất đã đạt được sự thống nhất cao, tự nguyện di dời 27 ngôi mộ tiền khai khẩn để bàn giao mặt bằng cho dự án. Tương tự, dòng họ Nguyễn Thanh, với một ngôi mộ phái có lịch sử 500 năm, cũng đã đồng thuận di dời, tạo điều kiện sớm bàn giao mặt bằng để triển khai thi công công trình.
Ông Nguyễn Ánh, Trưởng phái họ Nguyễn Thanh, chia sẻ kinh nghiệm quý báu: “Với những vấn đề hệ trọng mang tính tâm linh, việc áp đặt hay nóng vội chắc chắn khó đạt được thành công. Kinh nghiệm của chúng tôi là ưu tiên vận động các bậc cao niên, những người có uy tín trong dòng họ tiên phong lên tiếng làm gương. Khi nhận thức đã được thông suốt trong nội bộ gia tộc, việc vận động con cháu sẽ trở nên thuận lợi hơn rất nhiều. Chính sự đồng thuận nội bộ này đã tạo ra tiếng nói chung, giúp chúng tôi cùng chính quyền tháo gỡ nút thắt phức tạp.”
Bảo đảm lợi ích chính đáng của Nhân dân
Cho đến nay, các địa phương như Vĩnh Định và Mỹ Thủy đã cơ bản hoàn thành công tác GPMB đối với cả diện tích đất sản xuất lẫn khu vực có mồ mả, lăng mộ. Thành quả này có sự đóng góp không nhỏ từ vai trò kết nối của các thành viên Ban công tác Mặt trận thôn và trưởng thôn. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy, Mặt trận và các đoàn thể cơ sở, công tác dân vận đã được cụ thể hóa thông qua việc “bám làng, bám hộ”, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân, từ đó kịp thời tham mưu cho Đảng ủy, UBND xã xây dựng các phương án hỗ trợ phù hợp và hiệu quả.
Ông Nguyễn Thanh Liêm, Trưởng thôn Kim Long, xã Vĩnh Định, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn: “Để tạo dựng niềm tin nơi người dân, mỗi cán bộ thôn phải bám sát từng hộ gia đình, nắm vững hoàn cảnh và thấu hiểu tâm tư nguyện vọng của họ. Chúng tôi giải thích cặn kẽ các chế độ, chính sách bồi thường của Nhà nước, đồng thời tiếp thu các kiến nghị chính đáng của bà con để kịp thời đề xuất lên cấp trên xem xét, giải quyết, từ đó tạo sự đồng thuận và thông suốt trong cộng đồng.”
Ông Võ Thược, Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn Kim Giao, xã Mỹ Thủy, bổ sung thêm: “Trong quá trình triển khai, chúng tôi luôn đặt tính công khai, minh bạch lên hàng đầu. Mọi phương án bồi thường, vị trí quy hoạch nghĩa trang mới đều được đưa ra họp bàn công khai tại nhà văn hóa thôn, tạo điều kiện cho người dân trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến. Khi nhận thức đã được thống nhất, người dân sẽ tự giác chủ động di dời lăng mộ, các công trình phụ trợ và đồng thuận bàn giao diện tích đất sản xuất vốn gắn liền mật thiết với sinh kế gia đình họ.”
Khẳng định về tính nghiêm minh của quy trình, ông Cáp Xuân Tá, Chủ tịch UBND xã Mỹ Thủy, cho biết: “Chúng tôi đã chỉ đạo thực hiện nghiêm túc quy trình áp giá bồi thường, cam kết không để xảy ra bất kỳ sai sót nào. Mọi thông tin liên quan đến diện tích thu hồi và đơn giá bồi thường đều được niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã và ban điều hành các thôn, nhằm tạo điều kiện tối đa cho người dân tiện theo dõi và giám sát.”
Công tác GPMB cho Dự án Quốc lộ 15D đã một lần nữa khẳng định bài học sâu sắc về mối quan hệ mật thiết giữa “Ý Đảng – lòng Dân”. Sự thấu hiểu chủ trương, cùng với tinh thần chủ động bàn giao mặt bằng, lăng mộ và nhà cửa của hàng trăm hộ dân tại các địa phương không chỉ thể hiện trách nhiệm công dân cao cả mà còn là minh chứng rõ nét cho vai trò lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của tổ chức đảng ở cơ sở.
Thanh Trúc
