Xã Ái Tử đang đối mặt với tình trạng thiếu nước sạch trầm trọng do nguồn nước tự nhiên bị ô nhiễm phèn và kim loại nặng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sinh hoạt của người dân, đặc biệt tại thôn Trà Liên Tây. Tỷ lệ hộ dân tiếp cận nước sạch tập trung trên toàn xã hiện rất thấp (3,9%), và dù có dự án, công tác vận động người dân đóng góp kinh phí đối ứng (3 triệu đồng/hộ) để đăng ký sử dụng còn gặp nhiều khó khăn, khiến nhiều thôn chưa đạt tỷ lệ tối thiểu 70% để triển khai.
Trước thực trạng này, UBND xã Ái Tử và Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Trị đã xác định đầu tư hạ tầng cấp nước là nhiệm vụ cấp bách. Lộ trình từ tháng 4 đến tháng 12/2026 sẽ đẩy mạnh khảo sát, họp dân và thi công đấu nối cho các khu dân cư đạt tỷ lệ đăng ký từ 70% trở lên. Chính quyền địa phương và các đoàn thể đang tăng cường tuyên truyền, đối thoại để gỡ bỏ rào cản, vận động người dân đồng lòng tham gia, hướng tới mục tiêu sớm đưa nước sạch đến từng hộ gia đình.
QTO – Suốt nhiều thập kỷ qua, cộng đồng dân cư tại xã Ái Tử đã và đang phải đối mặt với thực trạng thiếu nước sạch trầm trọng, hệ lụy từ nguồn nước tự nhiên bị ô nhiễm nghiêm trọng. Nhu cầu bức thiết này càng trở nên cấp bách hơn sau khi địa phương hoàn tất quá trình sáp nhập đơn vị hành chính mới. Để nâng cao đáng kể tỉ lệ cấp nước tập trung, bên cạnh những nỗ lực không ngừng nghỉ từ chính quyền và doanh nghiệp, sự đồng thuận và tham gia chủ động của người dân đóng vai trò vô cùng quan trọng.
 |
| Nguồn nước giếng khoan của người dân thôn Trà Liên Tây bị nhiễm phèn nặng, không đảm bảo vệ sinh cho sinh hoạt hằng ngày – Ảnh: K.S |
Nguồn nước ô nhiễm: Thách thức nan giải
Thôn Trà Liên Tây được xác định là một trong những khu vực trọng điểm gặp khó khăn nhất về nước sinh hoạt trong toàn xã Ái Tử. Suốt nhiều năm, 694 hộ dân nơi đây phải vật lộn với tình trạng thiếu nước sạch đạt chuẩn. Các cuộc khảo sát chuyên sâu của cơ quan chức năng đã chỉ ra rằng, nước phục vụ ăn uống và sinh hoạt của người dân hoàn toàn phụ thuộc vào các giếng đào, giếng khoan tự phát. Do đặc thù địa chất phức tạp, nguồn nước ngầm tại chỗ bị nhiễm phèn nặng, chứa hàm lượng tạp chất hữu cơ và kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép, gây ra mối đe dọa trực tiếp đến sức khỏe khi sử dụng lâu dài.
Gia đình ông Bùi Khảm, một cư dân đã sinh sống hơn 30 năm tại thôn Trà Liên Tây, chứng kiến trực tiếp tình cảnh sử dụng nước giếng khoan nhiễm phèn mỗi ngày. Ông Khảm chia sẻ: “Giếng đầu tiên khoan lên, nước có màu vàng đục, đóng váng đặc quánh, hoàn toàn không thể sử dụng được. Gia đình tôi buộc phải di dời sang khu đất cách nhà hơn 100m để khoan một giếng khác, đồng thời đầu tư thêm hệ thống bể lọc thô sơ gồm 3 ngăn bằng cát và sỏi, mới có được nguồn nước tạm để sinh hoạt. Chúng tôi khát khao có một nguồn nước sạch thực sự”.
Ông Hồ Viết Tuyền, Bí thư Chi bộ thôn Trà Liên Tây, nhấn mạnh: “Vấn nạn nguồn nước ô nhiễm đã trở thành bài toán nan giải kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ, dẫn đến nguy cơ gia tăng các bệnh về tiêu hóa, da liễu và mắt đối với cộng đồng. Mặc dù đã tăng cường công tác tuyên truyền, toàn thôn mới chỉ có 353 hộ tự nguyện đăng ký sử dụng nước sạch, đạt tỉ lệ 56,48%. Con số này vẫn còn thấp hơn đáng kể so với tỉ lệ tối thiểu 70% số hộ đăng ký theo yêu cầu để triển khai đầu tư hệ thống đường ống”.
Xã Ái Tử, được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Triệu Ái, Triệu Giang và Triệu Long, hiện quản lý 16 thôn với tổng số 4.158 hộ và 19.061 nhân khẩu. Tỉ lệ hộ gia đình tiếp cận nước sạch tập trung trên toàn xã ở mức báo động thấp, chỉ đạt vỏn vẹn 3,9%. Điều này đồng nghĩa với việc còn tới 3.996 hộ dân chưa được sử dụng nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung, một con số đáng lo ngại.
 |
| Ông Bùi Khảm bên hệ thống bể lọc thủ công do gia đình đầu tư để xử lý tạm thời nguồn nước nhiễm phèn phục vụ sinh hoạt – Ảnh: K.S |
Sự thiếu hụt hạ tầng cấp nước diễn ra trên diện rộng và thể hiện sự phân bổ không đồng đều, tạo ra khoảng cách đáng kể giữa các địa bàn. Đáng chú ý, khu vực xã Triệu Giang (cũ) chưa có bất kỳ hệ thống cấp nước tập trung nào; khu vực xã Triệu Long (cũ) chỉ có 5 hộ được tiếp cận, và khu vực xã Triệu Ái (cũ) có 157 hộ. Do mạng lưới cấp nước còn phân mảnh và chưa đồng bộ, đại đa số người dân vẫn phải tự túc nguồn nước, tiềm ẩn vô vàn rủi ro về ô nhiễm.
Đối mặt với thực trạng nan giải này, tại buổi làm việc chiến lược vào ngày 3/4/2026, UBND xã Ái Tử và Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Trị đã đi đến thống nhất xác định việc đầu tư hạ tầng cấp nước là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu, nhằm nâng cao chất lượng đời sống cho người dân. Đây không chỉ là yếu tố then chốt để địa phương hoàn thành tiêu chí môi trường trong chương trình xây dựng nông thôn mới, mà còn là bước cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra.
Đồng lòng kiến tạo nguồn nước sạch bền vững
Một trong những thách thức không nhỏ đang đặt ra hiện nay là công tác vận động người dân tham gia đóng góp kinh phí đối ứng theo phương án xã hội hóa. Cụ thể, mỗi hộ khi đăng ký sử dụng nước sạch sẽ đóng góp 3 triệu đồng để chi trả một phần vật tư, nhân công đấu nối và lắp đặt cụm đồng hồ. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận hộ dân mang tâm lý ỷ lại, chờ đợi sự bao cấp hoàn toàn từ Nhà nước, chưa đồng thuận ký hợp đồng, khiến tiến độ triển khai dự án bị đình trệ đáng kể.
Ông Võ Sính, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Ái Tử, chia sẻ: “Phần lớn hộ dân hiện vẫn đang sử dụng nước giếng khoan nhiễm phèn, dù qua các hệ thống lọc thô sơ, nhưng vẫn không đạt các tiêu chuẩn quy định về chất lượng nước sinh hoạt. Mặt trận và các đoàn thể đang tích cực phối hợp với công ty nước sạch để tăng cường tuyên truyền, giải thích rõ ràng về tầm quan trọng chiến lược của nước sạch đối với sức khỏe cộng đồng. Người dân cần nhận thức đây không chỉ là quyền lợi song hành với trách nhiệm của mình, mà còn là điều kiện tiên quyết để địa phương hoàn thành mục tiêu xây dựng xã nông thôn mới nâng cao”.
 |
| Nhiều hộ dân tại xã Ái Tử hiện vẫn phải sử dụng nước từ giếng khoan do chưa được tiếp cận hệ thống cấp nước sạch tập trung – Ảnh: K.S |
Phân tích số liệu thống kê tiến độ đăng ký đến thời điểm hiện tại cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các địa bàn. Các thôn như Phương Ngạn (đạt 79,5%), Bích Khê (đạt 78%) và Phú Mỹ Kiên (đạt 76,4%) đã trở thành điểm sáng trong công tác này. Ngược lại, một số thôn khác như Lưu Nghĩa mới đạt 59,1% và Trà Liên Tây đạt 56,4%, cho thấy công tác triển khai còn chậm do ban điều hành thôn chưa thực sự quyết liệt. Thậm chí, một bộ phận người dân, dù có điều kiện thuận lợi để đấu nối, vẫn chưa chủ động đăng ký tham gia.
Nhằm tháo gỡ những nút thắt trên, Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Trị và UBND xã Ái Tử đã cùng nhau xây dựng lộ trình hành động chi tiết và cụ thể. Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 7/2026, các tổ công tác liên ngành sẽ đẩy mạnh hoàn thành khảo sát hiện trường, lập hồ sơ và tổ chức họp dân để lấy ý kiến. Với tầm nhìn đến tháng 10-12/2026, các đơn vị thi công sẽ dồn lực tập trung hoàn thành đấu nối, cấp nước sạch cho các khu dân cư đạt tỉ lệ hộ đăng ký từ 70% trở lên.
Để dự án được triển khai đúng kế hoạch và đạt hiệu quả tối ưu, Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Trị khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc huy động các nguồn vốn cần thiết, kéo đường ống và lắp đặt đồng hồ đến tận ranh giới đất của từng hộ, đảm bảo duy trì nguồn cung nước ổn định. Về phía chính quyền địa phương, UBND xã Ái Tử đã thể hiện sự quyết tâm cao độ bằng việc phân công một đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã trực tiếp chỉ đạo, yêu cầu các thôn phối hợp chặt chẽ với Mặt trận và các đoàn thể để kiên trì tăng cường công tác tuyên truyền, đối thoại trực tiếp nhằm gỡ bỏ mọi rào cản và vướng mắc cho người dân. Ngoài ra, xã cũng cam kết hỗ trợ toàn diện về công tác giải phóng mặt bằng, tạo mọi điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính, nhằm mục tiêu tối thượng là sớm đưa nước sạch đến từng mái nhà của người dân trên địa bàn.
Kô Kăn Sương
