Bài báo kể về mối quan hệ căng thẳng giữa Lỳ, một người con phóng khoáng, và người cha cựu quân nhân hà khắc, tằn tiện, xuất phát từ lối sống đối lập và những hiểu lầm. Lỳ tin rằng cha mình keo kiệt và chất chứa tài sản, còn bản thân cảm thấy bị tổn thương bởi sự hà khắc đó. Khi người cha đột ngột đột quỵ, những bí mật dần được hé lộ: ông đã âm thầm giúp đỡ gia đình một cấp dưới đã mất và đỡ đầu nhiều trẻ em khó khăn. Cuối cùng, chiếc hộp gỗ mà Lỳ nghĩ chứa đầy vàng lại chứa những kỷ vật thiêng liêng từ thời thơ ấu của anh. Qua đó, Lỳ vỡ òa nhận ra rằng "gia tài" thực sự của cha không phải là vật chất mà là tình yêu thương và những giá trị nhân văn sâu sắc.
Từ QTO – Dì tôi gọi điện, bày tỏ sự lo lắng về sự vắng mặt không báo trước của Lỳ. Nguyên nhân muôn thuở vẫn là mâu thuẫn với cha anh. Người cha đã gay gắt chỉ trích Lỳ về lối sống phóng khoáng, tiêu pha hoang phí, ví von rằng anh có “tính quan chức trong thân phận lính”, và dự báo tương lai khó khăn cho vợ con. Lỳ phản bác rằng sự tằn tiện thái quá của cha không mang lại hạnh phúc thực sự cho gia đình. Cuộc tranh cãi lên đến đỉnh điểm khi người cha thẳng tay tát anh.
Tôi đón nhận cuộc gọi với sự quen thuộc pha lẫn ngao ngán. Cứ vài tuần, không khí gia đình dượng dì lại căng thẳng, dù chỉ vỏn vẹn ba thành viên. Lỳ, bằng tuổi tôi, trong khi tôi đã an phận với vai trò người cha của hai đứa trẻ, vẫn bị dượng đánh giá là “lông bông” và “thiếu suy nghĩ”. Là bạn thân chí cốt kiêm anh em họ hàng, chúng tôi gắn bó từ thuở ấu thơ, nên tôi thấu hiểu sâu sắc tính cách của Lỳ. Anh là một tâm hồn nghệ sĩ tự do, khao khát phiêu lưu, trải nghiệm, với năng khiếu đàn hát và khả năng học tập khá nhưng thiếu sự tập trung vào bất cứ lĩnh vực nào. Tuy nhiên, mấu chốt gây ra những cuộc đối đầu gay gắt giữa anh và dượng chính là sự đối lập về lối sống: sự phóng khoáng của Lỳ và tính dè sẻn đến mức khắc khổ của dượng.
Dượng tôi là một cựu quân nhân. Tuổi thơ đầy gian khó cùng với đặc thù kỷ luật thép của quân đội đã định hình nên tính cách nghiêm khắc, chuẩn mực ở ông. Thuở Lỳ thơ ấu, dượng thường công tác xa nhà, thời gian gần gũi con cái hiếm hoi. Mỗi lần về, thay vì dành cho con những hoạt động giải trí hay mua sắm thông thường, ông lại “kiểm tra” Lỳ một cách tỉ mỉ, hỏi han về mọi sinh hoạt, học tập và việc nhà. Lỳ từng tâm sự với tôi rằng anh cảm thấy mình như một người lính phải báo cáo, chứ không phải con trai của cha. Mối quan hệ cha con họ luôn tiềm ẩn mâu thuẫn từ nhỏ: những bất đồng nhỏ khiến Lỳ bỏ bữa, những xung đột lớn hơn thì anh sang nhà tôi ngủ nhờ. Dì tôi than thở, cái tên Lỳ được đặt khi anh chậm ra đời, nhưng không ngờ lại vận vào tính cách ương ngạnh, không chịu nghe lời cha khi trưởng thành.
 |
| Minh họa: H.H |
Lỳ từng thổ lộ rằng, chính sự hà khắc và tiết kiệm thái quá của dượng đã khiến anh cố tình làm trái ý, dần dà trở thành một thói quen phản kháng. Anh kể lại một kỷ niệm đau lòng năm lớp sáu: lần đó anh xin mua một đôi dép mới, việc hiếm hoi vì dì ốm, không ai đưa anh đi mua sắm. Dượng xem xét đôi dép cũ, rồi lấy kim chỉ khâu lại, khẳng định vẫn còn dùng tốt. Vì không còn lựa chọn nào khác, Lỳ đành mang đôi dép vá đến trường. Hôm đó, một người bạn cùng bàn cúi xuống nhặt bút, nhìn thấy đôi dép của Lỳ và buột miệng hỏi: “Nhà mày nghèo đến mức này ư?”. Cả buổi học hôm ấy, Lỳ thu mình vào một góc, dùng chân trái che chân phải, cố giấu đi đôi dép vá víu. Những ký ức tuổi thơ như vậy đã hằn sâu thành vết sẹo trong tâm hồn Lỳ, anh nói rằng mình bị tổn thương bởi sự tằn tiện khắc nghiệt của cha.
Dượng tôi thường xuyên hồi tưởng về quá khứ gian khó, về thời kỳ ăn cơm độn, đốt đèn dầu, để nhấn mạnh sự khác biệt giữa cuộc sống khổ cực ngày xưa và sự sung túc hiện tại. Ông phê phán thế hệ trẻ ngày nay thiếu trân trọng, sống quá hoang phí về thời gian, tiền bạc và công sức của cha mẹ. Theo triết lý của ông, người bình thường muốn thay đổi số phận, muốn tiến bộ chỉ có hai con đường: một là tu chí học hành, hai là tiết kiệm. Tôi đồng tình với quan điểm đó của dượng, nhưng vẫn mong ông thấu hiểu rằng, tiết kiệm cần đi đôi với việc duy trì chất lượng cuộc sống cho bản thân và những người thân yêu. Khi Lỳ nằm điều hòa giữa trời nóng, dượng la mắng, cho rằng một chút nóng bức cũng không chịu được thì làm sao đối mặt với đời. Dì định cho quần áo vào máy giặt, dượng liền ngăn lại, bảo để ông giặt tay, vài bộ quần áo mà dùng máy giặt thì phí điện, coi như tập thể dục luôn. Dì thở dài nói: “Tôi đã quen chịu đựng suốt gần ba mươi năm nay, cứ nhịn rồi mọi chuyện cũng qua, nhưng thằng Lỳ thì không như vậy.” Thật kỳ lạ, dượng tiết kiệm bao nhiêu thì Lỳ lại phung phí bấy nhiêu, như một sự đối trọng nghiệt ngã.
Lỳ từng chia sẻ với tôi với một ấn tượng sâu sắc: “Tôi nghi ngờ cha tôi có một chiếc hộp vàng cất giữ rất kỹ. Chiếc hộp đó trông rất đẹp, hôm trước sau khi la mắng tôi, tôi thấy ông vào phòng mở ra xem rồi giấu giấu, diếm diếm đi. Chắc chắn bên trong là những thỏi vàng. Ông ấy luôn tâm niệm ‘buôn tàu bán bè không bằng ăn dè hà tiện’. Cả đời tiết kiệm như vậy, chắc chắn tài sản, vàng bạc không hề ít.” Tôi liền hỏi Lỳ định làm gì, sao đã vội nghĩ đến tài sản, dù là con một nhưng dượng dì có thể còn có những kế hoạch khác cho tương lai.
Bất ngờ thay, dượng tôi đột quỵ. Một người vốn khỏe mạnh, năng vận động, không rượu bia như ông, việc đột ngột ngã bệnh khiến mọi người không khỏi bàng hoàng lo sợ. Dượng được cấp cứu kịp thời nhưng vẫn trong tình trạng hôn mê sâu. Dì tôi khóc cạn nước mắt. Ông vừa về hưu chưa bao lâu, thời gian cha con, vợ chồng sum vầy chưa đủ bù đắp những tháng ngày xa cách. Lỳ khóc nức nở, những giọt nước mắt hối hận của một người con trai luôn chống đối cha. Sâu thẳm trong lòng, tôi hiểu rằng anh là một người con có hiếu. Anh nói rằng nếu dượng có mệnh hệ gì, anh sẽ ân hận suốt đời.
Mười ngày sau, khi dượng vẫn còn nằm viện, một người phụ nữ lạ mặt tìm đến. Dáng vẻ lam lũ, chị dẫn theo hai đứa nhỏ, một bé khoảng mười tuổi, bé kia vừa tròn ba. Dì tôi như chết lặng, toàn thân run rẩy, bấu chặt tay tôi thì thầm: “Chẳng lẽ dượng bây có vợ khác, có con riêng?” Những suy đoán khác nhau vây lấy chúng tôi cho đến khi người phụ nữ cất lời. “Chị và các cháu đừng hiểu lầm, mẹ con em mang ơn anh ấy, anh ấy là ân nhân của gia đình em.” Chị kể, chồng chị từng là cấp dưới của dượng, đã qua đời trong một tai nạn khi chị vừa sinh đứa bé thứ hai. Gia cảnh nghèo khó, hai bên nội ngoại đều không thể nương tựa. Từ đó đến nay, mỗi tháng chị đều nhận được một triệu đồng để lo cho hai con. Ban đầu, chị được thông báo đó là tiền trợ cấp từ đơn vị, nhưng sau này tìm hiểu mới hay đó hoàn toàn là tiền túi của dượng. Ông âm thầm giúp đỡ mẹ con chị, thỉnh thoảng còn gửi quà cho các cháu. Đứa bé lớn của chị mắc bệnh tim, chính dượng đã chạy vạy lo liệu để cháu được phẫu thuật thành công, và nay trộm vía cháu đã khỏe mạnh. Đến kỳ đóng học phí cho cháu lớn, dượng thường nhắn tin hỏi han và gửi thêm tiền. Mấy ngày gần đây, đã đến hạn mà không thấy dượng nhắn tin, chị thấy lạ nên gọi điện về đơn vị cũ hỏi thăm và bàng hoàng nhận được hung tin, liền vội vàng vào thăm. Chị bảo giờ đứa con sau đã lớn, chị có thể gửi trẻ để đi làm, tự kiếm tiền nuôi con nên không dám phiền dượng nữa, vì dượng cũng đâu phải người giàu có. Nghe xong câu chuyện, ai nấy đều vô cùng ngạc nhiên. Dì tôi không thể tin nổi: “Tiền đâu mà dượng bây đem nuôi con người ta, thật quá lạ lùng. Một người tằn tiện cả đời mà lại như thế ư?” Hóa ra, sống cạnh nhau lâu đến mấy cũng chưa chắc đã hiểu tường tận về nhau.
Trong suốt những ngày dượng bất tỉnh, điện thoại của ông liên tục reo vang với những cuộc gọi, tin nhắn hỏi thăm. Dì giao điện thoại cho Lỳ, nhờ anh hồi đáp giúp dượng. Lần đầu tiên cầm trên tay chiếc điện thoại của cha, Lỳ vào tài khoản Facebook của ông, đăng một dòng trạng thái bày tỏ lòng biết ơn và thông báo tình hình sức khỏe hiện tại để đồng đội, bạn bè của dượng được yên tâm. Vài tin nhắn mới gửi đến, vì tò mò, Lỳ đã mở ra đọc. Đó là những tin nhắn trong nhóm “Nuôi em”, một dự án mà Lỳ từng biết đến qua truyền hình. Hóa ra, dượng đang âm thầm đỡ đầu hai đứa trẻ ở Tây Bắc, thậm chí còn đích thân lên thăm và tặng quà cho chúng. Những câu chuyện này hoàn toàn xa lạ với mẹ con Lỳ. Lỳ bỗng nhớ lại, mỗi cuối năm học, cha thường kiểm tra sách vở cũ của anh rồi mang đi cho những đứa trẻ khác, cả quần áo, cặp sách hay giày dép cũng vậy. Lỳ từng nghĩ cha chỉ đơn thuần cho đi những vật dụng đã qua sử dụng, nhưng không ngờ ông còn bỏ tiền để nuôi dưỡng những đứa trẻ không hề quen biết.
Dượng tôi tỉnh lại như một phép màu, tuy vẫn còn minh mẫn nhưng tạm thời chưa thể vận động. Ông được xuất viện về nhà tịnh dưỡng, sau đó bắt đầu tập vật lý trị liệu dần dần để hồi phục khả năng đi lại. Một ngày nọ, dượng gọi Lỳ vào phòng, trao cho anh chiếc hộp gỗ được cất giữ kỹ lưỡng bao năm qua. Đó là tất cả những kỷ vật mà ông trân quý nhất, ông muốn trao tận tay cho con, sợ nhỡ có mệnh hệ gì thì không còn cơ hội. Mở chiếc hộp, Lỳ tìm thấy một tờ lịch ghi ngày anh chào đời, vài sợi tóc máu cùng cuống rốn khô, vài bộ quần áo trẻ con đã cũ, một đôi dép nhỏ xíu, và một cuốn vở với những nét chữ xiên xẹo đầu tiên của anh… Những vật dụng đầu tiên gắn liền với cuộc đời Lỳ. Dượng tôi mỉm cười nói, đó chính là “gia tài” của ông.
Lỳ kể lại câu chuyện với tôi, đôi mắt rơm rớm lệ. Anh nghẹn ngào nói rằng anh từng tin chiếc hộp ấy chứa đầy vàng, nhưng không ngờ, đối với cha, những kỷ vật đó còn quý giá hơn vàng gấp bội.
Diệu Ái
Nguồn: Nguồn bài viết
