Quảng Trị, với địa hình sông nước phức tạp, thường xuyên đối mặt với nguy cơ đuối nước thảm khốc ở trẻ em, với hơn 150 trường hợp thiệt mạng trong giai đoạn 2019-2022 do thiếu kỹ năng và giám sát. Để giải quyết vấn đề này, dự án “Phòng, chống đuối nước trẻ em tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2022-2025” đã được triển khai với các giải pháp toàn diện. Chỉ sau 3 năm, dự án đã tổ chức 478 lớp dạy bơi cho hơn 9.000 học sinh (gần 90% thành thạo kỹ năng bơi và nổi), cùng với 33.000 lượt học sinh được giáo dục an toàn dưới nước, tại 21 xã và 140 trường học. Ngành giáo dục và các trường điển hình đã tích cực lồng ghép nội dung phòng chống đuối nước vào chương trình, đầu tư cơ sở vật chất và tập huấn đội ngũ, góp phần xây dựng nền tảng vững chắc để giảm thiểu tai nạn đuối nước và nâng cao kỹ năng sống an toàn cho trẻ em.
Quảng Trị, với bờ biển dài trên 190km cùng hệ thống sông suối, ao hồ, vùng trũng phức tạp, thường xuyên phải đối mặt với thiên tai và lũ lụt khắc nghiệt. Những đặc thù địa lý này đã tạo nên môi trường sống và vui chơi tiềm ẩn nhiều rủi ro cho trẻ em, đặc biệt là nguy cơ đuối nước thảm khốc. Do đó, việc triển khai các giải pháp đồng bộ để phòng ngừa và kiểm soát tai nạn đuối nước không chỉ là một yêu cầu cấp bách mà còn là sứ mệnh chung của toàn xã hội, trong đó ngành Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đóng vai trò then chốt.
Kiến tạo nền tảng vững chắc cho sự chuyển mình bền vững
Theo số liệu thống kê từ ngành Y tế, mỗi năm, toàn quốc ghi nhận khoảng 2.000 trường hợp trẻ em thiệt mạng do đuối nước. Riêng tại Quảng Trị, trong giai đoạn 2019-2022, con số này đã vượt quá 150 sinh mạng. Các nguyên nhân chính thường bao gồm sự thiếu hụt giám sát từ người lớn khi trẻ tiếp cận các nguồn nước tự nhiên; cùng với việc trẻ chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng bơi và khả năng ứng phó trong các tình huống nguy hiểm.
Đối mặt với thực trạng đau lòng này, dự án “Phòng, chống đuối nước trẻ em tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2022-2025” đã được khởi xướng với hàng loạt hoạt động cụ thể, mang tính thực tiễn cao, hướng đến mục tiêu then chốt là giảm thiểu tối đa tai nạn đuối nước. Dự án tập trung vào các giải pháp toàn diện, bao gồm chương trình dạy bơi an toàn, giáo dục kỹ năng sinh tồn dưới nước, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên và đẩy mạnh công tác truyền thông trong cộng đồng.
Tính đến thời điểm hiện tại, dự án đã được triển khai sâu rộng tại 21 xã và thu hút sự tham gia của 140 trường học. Chỉ sau 3 năm thực hiện, dự án đã tổ chức thành công 478 lớp dạy bơi, với hơn 9.000 học sinh thụ hưởng. Đáng chú ý, gần 90% số học sinh này đã thành thạo đồng thời hai kỹ năng quan trọng: bơi liên tục 25m và nổi trên mặt nước trong 90 giây. Hơn 33.000 lượt học sinh cũng đã được tiếp cận các buổi truyền thông và giáo dục chuyên sâu về kỹ năng an toàn dưới nước. Bên cạnh đó, nhiều trang thiết bị thiết yếu như áo phao, phao cứu sinh, kính bơi, mũ bơi đã được hỗ trợ, góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng học tập. Các biển cảnh báo nguy hiểm cũng đã được bố trí rộng khắp tại các khu vực dân cư đông đúc và lân cận trường học.
 |
| Các trường học tích cực đầu tư xây dựng bể bơi đạt chuẩn, nhằm triển khai hiệu quả chương trình dạy bơi an toàn cho học sinh. Ảnh: Nh.V |
Đồng thời, dự án đã cấp chứng chỉ bơi lội chuyên nghiệp cho 166 giáo viên giáo dục thể chất. Gần 300 giáo viên tổng phụ trách đội, giáo viên chủ nhiệm và cán bộ liên quan đã được tham gia các khóa tập huấn chuyên sâu về kiến thức, kỹ năng an toàn và phòng, chống đuối nước cho trẻ em, từng bước hình thành đội ngũ nòng cốt vững mạnh, có khả năng duy trì và lan tỏa mô hình một cách bền vững.
Ngành GD-ĐT đã chủ động tăng cường triển khai nhiều hoạt động toàn diện nhằm phòng ngừa đuối nước cho học sinh. Tại các trường học, nội dung phòng, chống đuối nước được tích hợp một cách linh hoạt vào chương trình giáo dục thông qua các buổi ngoại khóa, tiết học giáo dục thể chất và các hoạt động của Đoàn, Đội. Công tác nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên cũng được đặc biệt chú trọng, thông qua các khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật dạy bơi, kỹ năng cứu hộ và sơ cấp cứu. Ngành cũng tăng cường phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và các tổ chức quốc tế, đảm bảo các hoạt động được triển khai một cách đồng bộ và mang lại hiệu quả cao nhất.
Các Mô hình Điển hình Từ Cơ sở
Tại Trường Tiểu học Hàm Ninh (Quảng Ninh), chương trình dạy bơi đã trở thành một điểm sáng nổi bật trong công tác giáo dục thể chất. Cô Dương Thị Hồng Hải, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: Để khuyến khích học sinh tích cực tham gia học bơi, nhà trường đã liên tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về vai trò thiết yếu của kỹ năng bơi lội trong việc phòng tránh tai nạn đuối nước, đồng thời nâng cao sức khỏe. Không chỉ tích hợp môn bơi vào chương trình chính khóa, trường còn tổ chức linh hoạt các lớp học bổ trợ vào cuối tuần và trong dịp hè. Đặc biệt, tất cả học sinh trước khi hoàn thành cấp tiểu học đều phải đạt chuẩn bơi và được dự án “Swim for life” cấp chứng nhận chính thức.
Ban đầu, chủ trương này đã vấp phải không ít băn khoăn từ phía phụ huynh. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì trong công tác tuyên truyền và những minh chứng thực tế về hiệu quả, nhà trường đã dần nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Kể từ khi khánh thành bể bơi vào năm 2018, 100% học sinh của trường đều đã thành thạo kỹ năng bơi lội trước khi tốt nghiệp.
Tương tự, Trường Tiểu học và THCS Bắc Dinh – một cơ sở giáo dục nằm trên địa bàn có mật độ sông suối và ao hồ dày đặc – cũng là một điển hình xuất sắc trong việc triển khai hiệu quả các giải pháp phòng, chống đuối nước. Nhà trường đã chủ động huy động nguồn lực từ xã hội hóa để xây dựng một bể bơi lắp ghép ngay trong khuôn viên, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh.
Điểm nhấn độc đáo của Trường Bắc Dinh nằm ở cách tiếp cận kiến thức phòng, chống đuối nước một cách linh hoạt và sáng tạo thông qua mô hình “học mà chơi”. Các hoạt động như cuộc thi “Rung chuông vàng” hay các buổi ngoại khóa, sân khấu hóa đã giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hứng thú và hiệu quả. Hiện tại, khoảng 95% học sinh của trường đã thành thạo kỹ năng bơi và trang bị đầy đủ kiến thức phòng tránh đuối nước.
Hướng tới việc phát huy hiệu quả bền vững của dự án trong giai đoạn 2026-2030, Trường Tiểu học và THCS Bắc Dinh đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: duy trì từ 5-10 lớp bơi mỗi năm theo định hướng xã hội hóa. Phấn đấu đến năm 2030, 100% học sinh hoàn thành các cấp học tại trường sẽ thành thạo kỹ năng bơi an toàn, tự tin bảo vệ bản thân.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Trưởng phòng Chính trị tư tưởng-Công tác học sinh, sinh viên, Sở GD-ĐT, nhấn mạnh: Mùa hè với thời tiết nắng nóng gay gắt, đặc biệt từ tháng 4 trở đi, chứng kiến sự gia tăng đáng kể nguy cơ đuối nước do học sinh thường tự ý rủ nhau đi tắm tại các khu vực tiềm ẩn nguy hiểm mà thiếu sự giám sát. Chỉ riêng trong tuần đầu tháng 4 năm 2026, Quảng Trị đã ghi nhận nhiều vụ việc thương tâm. Trước tình hình đó, Sở GD-ĐT đã khẩn trương chỉ đạo các cơ sở giáo dục phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, đặc biệt chú trọng tăng cường công tác truyền thông, giáo dục học sinh về việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn; xây dựng kế hoạch dạy bơi và kỹ năng an toàn dưới nước; huy động nguồn lực nhằm cải thiện cơ sở vật chất; đồng thời duy trì sự phối hợp bền chặt với gia đình trong việc quản lý, giám sát học sinh, nhất là trong suốt kỳ nghỉ hè.
Xã Cam Lộ, với sự xác định phòng, chống đuối nước là một nhiệm vụ chiến lược, đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thực tiễn và hiệu quả. Nổi bật là việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng trong các trường học và cộng đồng, thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thực tế nhằm nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng thiết yếu cho học sinh.
Bên cạnh đó, xã Cam Lộ cũng đặc biệt chú trọng tăng cường phối hợp liên ngành, huy động sự tham gia tích cực của chính quyền, các tổ chức đoàn thể và phụ huynh trong triển khai các hoạt động phòng, chống đuối nước. Các mô hình như “Trường học an toàn” và “Cộng đồng an toàn” đã được nhân rộng. Chính quyền địa phương cũng thường xuyên rà soát, cắm biển cảnh báo tại các khu vực nguy hiểm, tận dụng hiệu quả hệ thống truyền thanh để tuyên truyền và phát huy vai trò xung kích của đoàn thanh niên trong việc tổ chức các hoạt động hè bổ ích và an toàn.
Việc tăng cường giảng dạy bơi lội trong các trường học được xem là một giải pháp thiết yếu, tích hợp giáo dục thể chất với việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Qua các hoạt động này, học sinh không chỉ được trang bị kỹ năng bơi lội cơ bản mà còn được hướng dẫn cách phòng tránh tai nạn dưới nước, nhận diện các yếu tố nguy hiểm và xử lý hiệu quả khi gặp sự cố. Hơn nữa, các em còn được tiếp cận với kiến thức và kỹ năng cứu đuối an toàn, từ đó nâng cao khả năng tự bảo vệ bản thân và sẵn sàng hỗ trợ người khác trong những tình huống khẩn cấp.
Nh.V
