Mô hình "nông nghiệp gắn kết du lịch" mang lại chân trời mới, nhưng tại Quảng Trị, tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng, với nhiều mô hình còn tự phát và thiếu sự công nhận chính thức. Tỉnh đã nỗ lực phát triển các sản phẩm OCOP (đạt 349 sản phẩm) và bước đầu hình thành các tour trải nghiệm như Khe Sanh Coffee, biến sản phẩm thành quà tặng và trải nghiệm du lịch. Tuy nhiên, việc tích hợp sản phẩm OCOP vào du lịch nông thôn còn thiếu đồng bộ, chưa tạo được nhiều mô hình mạnh mẽ và liên kết giữa các chủ thể OCOP với doanh nghiệp lữ hành còn hạn chế. Để đột phá, Quảng Trị cần chuyển đổi tư duy từ sản xuất thuần túy sang phát triển kinh tế nông thôn toàn diện, tập trung nâng cao chất lượng, mẫu mã, câu chuyện sản phẩm OCOP và gắn kết chặt chẽ chúng với các điểm đến du lịch, mang lại trải nghiệm toàn diện cho du khách.
QTO – Tư duy đột phá “nông nghiệp gắn kết du lịch” đã mở ra chân trời mới, định hình lại sinh kế cho nông dân nhiều địa phương trên toàn quốc. Tại Quảng Trị, dù đã xuất hiện những mô hình tiên phong, nhưng tiềm năng và lợi thế sẵn có vẫn chưa được khai thác tương xứng. Thực trạng này đòi hỏi một sự đồng lòng, vào cuộc quyết liệt từ các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương, nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển dịch tư duy từ sản xuất thuần túy sang phát triển kinh tế nông thôn bền vững cho người dân.
Khai thác chưa tương xứng với tiềm năng nội tại
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã và đang hình thành nhiều điểm đến du lịch nông thôn và du lịch cộng đồng, song phần lớn mang tính tự phát. Chỉ có 3 điểm du lịch nông thôn được cơ quan quản lý nhà nước chính thức công nhận, bao gồm 2 điểm du lịch cộng đồng là Trằm Trà Lộc và Giếng cổ Gio An, cùng 1 điểm du lịch đạt chuẩn OCOP 3 sao là Lèn Chùa Ecostay. Trong năm 2025, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã hoàn tất tư vấn hồ sơ đề nghị công nhận sản phẩm Khe Sanh Coffee tour và dự kiến sẽ tiến hành đánh giá vào quý II năm 2026.
Trong những năm gần đây, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chủ động phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh, cũng như các địa phương, triển khai rà soát quy hoạch, nhằm xác định rõ tiềm năng và lợi thế để phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, mang đậm dấu ấn riêng của từng vùng. Đồng thời, Sở đã xây dựng bản đồ du lịch nông thôn, chỉ rõ các khu vực có khả năng phát triển sản phẩm nông thôn đặc trưng trên cơ sở liên kết hình thành các tuyến du lịch. Công tác khảo sát hoạt động du lịch nông thôn cũng được đẩy mạnh để đánh giá toàn diện thực trạng phát triển và đề xuất các mô hình du lịch nông nghiệp phù hợp.
Sở cũng đã tổ chức khoảng 10 lớp tập huấn chuyên sâu, nhằm nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia du lịch nông thôn. Đồng thời, 5 đoàn công tác thực tế đã được cử đi học tập kinh nghiệm tại các mô hình du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng đang hoạt động hiệu quả, có điều kiện tương đồng với Quảng Trị tại các tỉnh như Quảng Ngãi, Ninh Bình, Thái Nguyên, Tuyên Quang và TP. Huế. Bên cạnh đó, các chủ thể du lịch nông thôn còn nhận được sự hỗ trợ trong việc xây dựng video clip giới thiệu và quảng bá điểm đến, góp phần lan tỏa hình ảnh du lịch Quảng Trị.
 |
| Du khách hòa mình vào trải nghiệm thu hoạch cà phê tại Khe Sanh Coffee tour – Ảnh: M.L |
Quá trình phát triển các sản phẩm OCOP gắn liền với du lịch nông thôn và du lịch cộng đồng đã có những chuyển biến tích cực đáng ghi nhận. Tính đến nay, toàn tỉnh đã có 349 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó nổi bật là 3 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao, 42 sản phẩm đạt 4 sao và 304 sản phẩm đạt 3 sao. Chương trình đã thu hút sự tham gia của 215 chủ thể kinh tế. Nhiều sản phẩm không chỉ dừng lại ở vai trò hàng hóa tiêu dùng mà đã dần trở thành quà tặng du lịch độc đáo, sản phẩm trải nghiệm sâu sắc và kênh quảng bá hiệu quả văn hóa bản địa. Tỉnh cũng đã hoạch định chiến lược hình thành các chuỗi liên kết du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng gắn với các sản phẩm OCOP.
Thực tiễn đã chứng minh hiệu quả qua những mô hình đầy hứa hẹn, tiêu biểu như Khe Sanh Coffee tour, được khởi động từ cuối năm 2024 và tính đến cuối tháng 2/2026 đã tổ chức thành công 25 tour trải nghiệm độc đáo. Các điểm bán và không gian trải nghiệm sản phẩm OCOP cũng đã hiện diện và phát triển tại nhiều danh thắng du lịch quan trọng như động Phong Nha, biển Nhật Lệ, Lèn Chùa, Cự Nẫm, Khe Sanh, Thành Cổ Quảng Trị, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Di tích đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải…
Tuy nhiên, việc tích hợp sản phẩm OCOP vào du lịch nông thôn và du lịch cộng đồng tại Quảng Trị vẫn còn thiếu đồng bộ và chưa hình thành được nhiều mô hình thực sự mạnh mẽ. Một số sản phẩm tuy có chất lượng cao nhưng vẫn dừng lại ở việc bán hàng thuần túy, chưa tạo được những trải nghiệm đặc sắc hay phát triển theo hướng quà lưu niệm, quà tặng ý nghĩa để hấp dẫn du khách. Dù tiềm năng phát triển sản phẩm OCOP thành một phần không thể thiếu trong chuỗi trải nghiệm du lịch nông thôn và du lịch cộng đồng là rất lớn, nhưng liên kết giữa các chủ thể OCOP với doanh nghiệp lữ hành và các điểm du lịch vẫn còn hạn chế.
Chuyển đổi tư duy: Yếu tố then chốt
Theo ông Trần Đình Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, để thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của nông nghiệp, đặc biệt là các sản phẩm OCOP gắn kết với du lịch nông thôn và du lịch cộng đồng, điều cốt lõi nhất là phải thực hiện chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang tư duy kinh tế nông thôn toàn diện.
“Chương trình OCOP hiện được xác định là trọng tâm chiến lược nhằm phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo định hướng gia tăng giá trị. Trong khi đó, du lịch nông thôn phải được phát triển theo hướng bền vững, đa giá trị, gắn liền với văn hóa, làng nghề truyền thống, môi trường sinh thái và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số”, ông Hiệp nhấn mạnh.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, các địa phương cần tái cơ cấu sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng các vùng nguyên liệu ổn định, đảm bảo sạch, an toàn và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Việc nâng tầm chất lượng sản phẩm OCOP cần được thực hiện sâu rộng, không chỉ dừng lại ở chất lượng nội tại mà còn bao gồm cải tiến mẫu mã, bao bì, xây dựng câu chuyện sản phẩm độc đáo, bảo hộ sở hữu trí tuệ và nâng cao năng lực tiếp cận thị trường. Đồng thời, sản phẩm cần được gắn kết chặt chẽ với điểm đến du lịch, mang lại cho du khách trải nghiệm toàn diện không chỉ là mua sắm mà còn là khám phá vùng nguyên liệu, quy trình chế biến, ẩm thực đặc trưng, văn hóa bản địa và đời sống cộng đồng.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hỗ trợ toàn diện cho các chủ thể OCOP về quản trị kinh doanh, chiến lược marketing, ứng dụng thương mại điện tử và phát triển kỹ năng làm du lịch chuyên nghiệp. Tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm OCOP vào các tour tuyến du lịch, điểm dừng chân, cơ sở lưu trú, nhà hàng và không gian trưng bày, coi đây là những quà tặng du lịch đặc trưng, mang đậm bản sắc địa phương.
Các cơ quan quản lý cũng cần triển khai hiệu quả, chất lượng các chính sách hỗ trợ chủ thể, lựa chọn đúng những sản phẩm có lợi thế và đặc trưng của địa phương để tập trung đầu tư, phát triển sản phẩm OCOP. Điều này nhằm mục tiêu biến mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là một mặt hàng, mà còn là một đại sứ văn hóa, giới thiệu hình ảnh vùng đất, con người và bản sắc Quảng Trị đến với du khách thập phương.
Mai Lâm
