Thôn Mỹ Chánh, xã Nam Hải Lăng nổi tiếng với nghề làm mứt gừng truyền thống đã tồn tại hàng trăm năm, trở thành di sản văn hóa được nhiều thế hệ gìn giữ. Mỗi dịp Tết đến xuân về, các cơ sở sản xuất tại đây lại tất bật, tạo ra hàng trăm tấn mứt gừng thơm ngon, đậm đà, đồng thời tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Quy trình chế biến mứt gừng tuy thủ công nhưng rất tỉ mỉ, đòi hỏi kinh nghiệm và bí quyết riêng để giữ được hương vị truyền thống, độ cay nồng và màu sắc đặc trưng, cam kết không sử dụng chất bảo quản. Chính quyền địa phương đang tích cực hỗ trợ các cơ sở xây dựng thương hiệu (như sản phẩm OCOP), quảng bá và xúc tiến thương mại, nhằm đưa mứt gừng Mỹ Chánh vươn xa hơn, khẳng định vị thế trên thị trường.
QTO – Mỗi độ Tết đến xuân về, các cơ sở chế biến mứt gừng danh tiếng tại thôn Mỹ Chánh, xã Nam Hải Lăng lại tất bật ngày đêm, hăng say tạo nên những mẻ mứt gừng thơm ngon, đậm đà hương vị truyền thống. Nơi đây, những bếp than đỏ lửa không ngừng nghỉ, hòa quyện cùng hương gừng cay nồng, báo hiệu mùa Tết đang cận kề.
Di sản nghề truyền thống trăm năm
Tọa lạc thuận lợi trên tuyến Quốc lộ 1, phía Nam xã Nam Hải Lăng, thôn Mỹ Chánh nổi tiếng với nghề làm mứt gừng đã tồn tại từ lâu đời. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, dù số lượng hộ theo nghề dịp Tết có sự biến động, nhưng tâm huyết và tinh thần gìn giữ di sản cha ông vẫn được nhiều thế hệ trân trọng, tiếp nối và phát triển bền vững.
Những ngày này, không khí lao động tại Mỹ Chánh trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Mùi cay nồng đặc trưng của mứt gừng lan tỏa khắp xóm làng, như một lời báo hiệu ấm áp về sự trở lại của mùa xuân. Hàng trăm lao động tại các cơ sở đang miệt mài ngày đêm, cống hiến để kịp thời đưa ra thị trường những mẻ mứt gừng truyền thống mang đậm bản sắc địa phương.
 |
| Nhân công miệt mài đảo rim mứt gừng trên bếp lửa tại cơ sở của bà Võ Thị Tâm, thôn Mỹ Chánh, xã Nam Hải Lăng – Ảnh: Đ.V |
Bà Võ Thị Tâm (55 tuổi), chủ cơ sở sản xuất mứt gừng quy mô hàng đầu tại Mỹ Chánh, vừa kiểm tra những mẻ mứt mới ra lò, vừa chia sẻ về chặng đường dài của gia đình. Nghề làm mứt gừng đã gắn bó với 4 thế hệ nhà bà, riêng bà đã có hơn 30 năm kinh nghiệm. Mỗi năm, cơ sở của bà Tâm cung ứng ra thị trường hàng trăm tấn mứt gừng thành phẩm, không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn vươn ra quốc tế.
Đặc biệt, dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, lượng đơn đặt hàng tăng vọt đòi hỏi hơn 60 nhân công tại cơ sở phải làm việc liên tục, không quản ngày đêm để kịp thời sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường. Vào những thời điểm cao điểm, lò mứt của gia đình bà Tâm luôn rực lửa, hoạt động không ngừng nghỉ.
Theo bà Tâm, quy trình làm mứt gừng tuy thủ công nhưng gồm nhiều công đoạn phức tạp, đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kinh nghiệm dày dặn của người thợ. Bà Tâm nhấn mạnh: “Làm mứt gừng có vẻ đơn giản, nhưng để giữ trọn vẹn hương vị truyền thống, đạt độ thơm ngon chuẩn mực là cả một quá trình kỳ công và tinh tế.”
Trong số các công đoạn, rim gừng được coi là khó nhất. Người đứng lò phải có khả năng kiểm soát chính xác củi lửa, nhiệt độ và độ “tới” của đường, đảm bảo mứt không bị cháy, không khét, nhưng vẫn giữ được độ giòn, thơm đặc trưng. “Nghề làm mứt gừng không có giáo trình hay công thức cứng nhắc; mỗi người thợ phải tự tích lũy, đúc rút kinh nghiệm qua từng năm tháng để tạo ra sản phẩm mang dấu ấn hương vị riêng biệt,” bà Tâm chia sẻ. Dịp Tết Bính Ngọ 2026, cơ sở của bà dự kiến cung ứng khoảng 100 tấn mứt gừng thành phẩm ra thị trường, với giá dao động từ 50.000-60.000 đồng/kg.
 |
| Mứt gừng nóng hổi vừa ra lò, tỏa hương thơm ngào ngạt – Ảnh: Đ.V |
Cách đó không xa, không khí tại cơ sở làm mứt gừng của gia đình bà Võ Thị Ánh (60 tuổi) cũng hừng hực sức sống. Sau khi hoàn tất công đoạn chuẩn bị nguyên liệu và tẩm ướp gừng, nhóm thợ của bà Ánh bắt đầu nhóm lửa rim mứt. Những bếp than hồng nhỏ được cời đều, nâng đỡ những chiếc thau chứa gừng tươi tẩm đường. Chỉ sau khoảng 15 phút, những mẻ mứt gừng dần cô đặc, được đổ ra bàn lót giấy để tiếp tục công đoạn đảo cho khô ráo hoàn toàn. Với hơn 40 năm gắn bó với nghề, bà Ánh tiết lộ, để làm ra mứt gừng có hương vị độc đáo, nguyên liệu cốt yếu phải là những củ gừng tươi, nhiều nhánh và có mùi thơm đặc trưng.
Bà Ánh bật mí: “Bí quyết để mứt gừng đạt độ ngon, cay, với màu vàng sáng đẹp nằm ở việc luộc gừng cùng nước chanh. Mặc dù không quá cầu kỳ, nhưng việc chế biến mứt gừng đòi hỏi sự tỉ mẩn tuyệt đối để mỗi lát mứt khi thưởng thức đều quyện đủ vị dịu ngọt, thơm nồng và cay nhẹ mà không hề gắt.”
Theo cư dân địa phương, nghề làm mứt gừng tại Mỹ Chánh chỉ thực sự sôi động trong khoảng 2 tháng cận Tết. Thời gian còn lại trong năm, phần lớn bà con quay trở lại với công việc nông nghiệp. Dù không sản xuất quanh năm, nhưng nghề vẫn được gìn giữ bền bỉ qua nhiều thế hệ, tạo nên thương hiệu mứt gừng Mỹ Chánh vang danh khắp nơi.
Định vị và phát triển thương hiệu mứt gừng Mỹ Chánh vươn tầm
Ông Nguyễn Khánh Tặng, Trưởng phòng Kinh tế xã Nam Hải Lăng, thông tin về hiện trạng phát triển của nghề. Trên địa bàn xã hiện có 6 cơ sở sản xuất mứt gừng quy mô lớn, hoạt động thường xuyên, bên cạnh đó là một số hộ gia đình duy trì sản xuất nhỏ lẻ vào mỗi dịp Tết. Mứt gừng Mỹ Chánh đặc biệt được thị trường ưa chuộng nhờ cam kết không sử dụng chất bảo quản, cùng với quy trình chọn lọc và thu mua nguyên liệu gừng tươi kỹ lưỡng, tạo nên sản phẩm có hương vị thơm ngon đặc trưng và an toàn.
Ông Tặng cho biết thêm, mỗi độ tháng Chạp hàng năm, hầu hết người dân tại thôn Mỹ Chánh và các vùng lân cận đều có việc làm ổn định từ các cơ sở sản xuất mứt gừng. Từ người lớn tuổi, phụ nữ đến thanh niên, tất cả đều tích cực tham gia vào các công đoạn chế biến, với mức thu nhập bình quân khoảng 250.000-300.000 đồng/người/ngày, góp phần đáng kể vào chi phí sắm sửa đón Tết của gia đình.
 |
| Sản phẩm mứt gừng Mỹ Chánh được đóng gói kỹ lưỡng, sẵn sàng phục vụ thị trường – Ảnh: Đ.V |
Trong những năm qua, xã Nam Hải Lăng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn và phát huy giá trị thương hiệu mứt gừng Mỹ Chánh. Để đảm bảo sự phát triển bền vững của nghề, chính quyền địa phương và các ngành chuyên môn đã yêu cầu các hộ sản xuất phải nghiêm túc tuân thủ quy trình chế biến thủ công truyền thống, cam kết không sử dụng hóa chất và đảm bảo tuyệt đối vệ sinh môi trường trong suốt quá trình sản xuất.
“Song song với đó, chúng tôi cũng tích cực hỗ trợ các cơ sở trong việc đăng ký nhãn hiệu, xây dựng sản phẩm OCOP, tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại, và đẩy mạnh hoạt động quảng bá, phân phối sản phẩm trên các nền tảng thương mại điện tử cũng như mạng xã hội. Chúng tôi kỳ vọng rằng, trong tương lai gần, sản phẩm mứt gừng truyền thống Mỹ Chánh sẽ tiếp tục vươn xa hơn nữa, mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội và khẳng định vị thế trên thị trường,” ông Tặng chia sẻ thêm.
Đức Việt
