Du lịch biển đón sóng mới: Bứt phá hay thách thức?

Du lịch biển Quảng Trị đang chuyển mình từ khai thác tài nguyên đơn thuần, mang tính thời vụ sang định vị biển như một không gian phát triển tổng hòa, bền vững, tích hợp đa giá trị kinh tế, văn hóa và lịch sử. Với bờ biển dài gần 200km, tiềm năng độc đáo của Quảng Trị nằm ở sự gắn kết chặt chẽ giữa biển với các di sản thiên nhiên, văn hóa, lịch sử phong phú, tạo nên những trải nghiệm sâu sắc và khác biệt cho du khách. Tỉnh đang chủ động quy hoạch, đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng giao thông và cơ sở lưu trú, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm như du thuyền cao cấp, nhằm khắc phục tính thời vụ và hướng tới khai thác du lịch biển bốn mùa. Định hướng phát triển bền vững còn chú trọng vai trò của cộng đồng, văn hóa bản địa, biến biển thành động lực phát triển cốt lõi, gắn liền với bản sắc và câu chuyện kiên cường của vùng đất.

QTO – Với những dải cát bất tận, những bãi tắm tựa thiên đường và vô vàn giá trị độc đáo, du lịch biển đã khẳng định vị thế là một trong những sản phẩm mũi nhọn của ngành du lịch Quảng Trị. Tuy nhiên, đằng sau vẻ đẹp ấy, một câu hỏi chiến lược lớn đang chờ lời giải đáp: Biển sẽ được định vị như thế nào trong định hướng phát triển du lịch hiện nay? Là một nguồn tài nguyên thô để khai thác, một điểm đến nghỉ dưỡng mang tính thời vụ, hay là một không gian phát triển tổng hòa, hội tụ các giá trị kinh tế, văn hóa, ký ức và tiềm năng tương lai của vùng đất?

Biển: Hơn cả “Phông nền”

Trong nhiều thập kỷ, du lịch biển tại miền Trung nói chung và Quảng Trị nói riêng thường được hình dung qua hình ảnh những bãi tắm tuyệt mỹ, những mùa cao điểm ngắn ngủi gắn liền với nắng hè và dòng khách nghỉ dưỡng truyền thống. Hệ quả là, biển thường được nhìn nhận như một tài nguyên thiên nhiên đơn thuần để khai thác, thay vì một cấu phần chiến lược trọng yếu trong bức tranh phát triển dài hạn.

Thế nhưng, các định hướng mới trong chiến lược phát triển du lịch quốc gia đã và đang mở ra một sự chuyển mình căn bản. Biển không còn chỉ là cảnh quan đẹp mắt, mà vươn mình trở thành trục kết nối các dòng chảy kinh tế, văn hóa, sinh thái và hội nhập quốc tế. Du lịch biển không gói gọn trong nghỉ dưỡng đơn thuần, mà là sự tổng hòa của trải nghiệm sâu sắc, bản sắc độc đáo và những giá trị bền vững trường tồn.

Cồn Cỏ – biểu tượng ấn tượng trong bản đồ du lịch biển Quảng Trị. Ảnh: Lê Tú

Du lịch biển từ lâu đã được xác định là một trong những động lực then chốt của ngành du lịch Việt Nam. Quy hoạch hệ thống du lịch quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, đặc biệt nhấn mạnh phát triển các trung tâm du lịch biển mang tầm cạnh tranh quốc tế, đồng thời gắn kết chặt chẽ với công tác bảo vệ tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cách tiếp cận đột phá này thể hiện một sự dịch chuyển rõ rệt: Từ khai thác tài nguyên biển đơn thuần sang kiến tạo du lịch biển bền vững, coi biển là một không gian đa chiều tích hợp nhiều giá trị: từ nghỉ dưỡng, trải nghiệm, văn hóa, lịch sử, sinh thái, cho đến ký ức và bản sắc. Biển không còn là “phông nền” mờ nhạt cho các khu nghỉ dưỡng, mà trở thành phần lõi, linh hồn của câu chuyện phát triển. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch biển suốt bốn mùa vẫn là một khát vọng lớn đối với du lịch biển miền Trung nói chung và Quảng Trị nói riêng, trên hành trình vươn tới sự bền vững. Bởi lẽ, tính thời vụ kéo dài – biển sôi động vào mùa hè và trầm lắng suốt nhiều tháng vì thời tiết, bão gió – vẫn là một thách thức dai dẳng.

Tiềm năng Biển Quảng Trị

Sau quá trình sáp nhập địa giới, tỉnh Quảng Trị tự hào sở hữu một không gian biển liền mạch, đa dạng và tràn đầy tiềm năng. Dải bờ biển trải dài gần 200km, bao gồm các điểm đến từ Nhật Lệ, Bảo Ninh, Quang Phú, Đá Nhảy đến Cửa Tùng, Cửa Việt, Mỹ Thủy… Mỗi bãi biển mang một sắc thái riêng biệt, từ vẻ đẹp hoang sơ, tĩnh lặng đến sự sôi động, sẵn sàng cho việc tổ chức các hoạt động du lịch quy mô lớn.

Không gian biển của vùng đất “gió Lào, cát trắng” không tồn tại độc lập mà hòa quyện chặt chẽ với hệ thống di sản thiên nhiên, văn hóa-lịch sử đặc sắc. Có thể kể đến Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, Thành Cổ Quảng Trị, địa đạo Vịnh Mốc, Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, cùng hàng trăm di tích, lễ hội truyền thống và làng nghề truyền thống ven biển.

Chính sự giao thoa hài hòa giữa biển cả, di sản và chiều sâu lịch sử đã kiến tạo nên một cấu trúc du lịch độc đáo, khó thể tìm thấy ở nơi nào khác. Biển kết nối trực tiếp với hệ thống di sản thiên nhiên và văn hóa-lịch sử, mở ra những hành trình khám phá liền mạch, nơi du khách vừa được nghỉ ngơi, vừa trải nghiệm và tìm hiểu về ký ức của vùng đất.

Anh Nguyễn Đức Chung, du khách đến từ Phú Thọ, chia sẻ: “Điều khiến tôi thấy khác biệt ở Quảng Trị là sự gần gũi giữa biển và các di tích lịch sử. Buổi sáng có thể tận hưởng làn nước biển mát lành, buổi chiều đã có thể tham quan động Phong Nha hoặc từ biển Cửa Tùng có thể ghé thăm Thành Cổ, địa đạo Vịnh Mốc… Cảm giác chuyến đi không bị rời rạc mà đong đầy chiều sâu hơn”. Rõ ràng, chính sự giao thoa đặc sắc ấy đã nâng tầm du lịch biển, không chỉ là sản phẩm mang tính mùa vụ, mà trở thành trục trải nghiệm gắn liền với di sản, lịch sử và bản sắc – những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn bền vững cho vùng đất này.

Khoảnh khắc du khách tham gia hoạt động teambuilding sôi nổi trên bãi biển Bảo Ninh. Ảnh: D.H

Tỉnh Quảng Trị đang chủ động tích hợp quy hoạch du lịch vào quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050; đồng thời xác định các cực phát triển chiến lược như Phong Nha-Kẻ Bàng, Cửa Việt-Cửa Tùng-Cồn Cỏ trở thành các khu du lịch quốc gia đầy tiềm năng. Các tuyến giao thông huyết mạch như cao tốc Vạn Ninh-Cam Lộ, hệ thống đường ven biển, cùng sự mở rộng của cảng hàng không Đồng Hới và sự hình thành sân bay Quảng Trị đang tạo điều kiện thuận lợi để kết nối không gian biển với nội địa và quốc tế. Hệ thống cơ sở lưu trú cũng đang tăng trưởng nhanh chóng với khoảng 780 cơ sở và gần 12.000 phòng, trong đó đã xuất hiện nhiều khách sạn, khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển.

Trước đó, tháng 10/2022, siêu du thuyền cao cấp Le Lapérouse của hãng Ponant (Pháp) đã cập cảng Hòn La, đưa gần 100 du khách quốc tế đến từ các quốc gia như Mỹ, Pháp, Đức, Canada, Bỉ, Thụy Sĩ… Đây là sự kiện lịch sử, đánh dấu lần đầu tiên tỉnh Quảng Bình (cũ) đón du thuyền hạng sang, đồng thời mở ra cánh cửa rộng lớn cho du lịch đường biển. Nếu được đầu tư tương xứng, loại hình du lịch này hứa hẹn sẽ là hướng đi đầy kỳ vọng, góp phần phá vỡ tính thời vụ cố hữu của du lịch địa phương.

Vươn khơi cùng “Tầm nhìn biển lớn”

Phát triển du lịch biển bền vững không thể tách rời khỏi cộng đồng cư dân ven biển. Những làng chài truyền thống, lễ hội cầu ngư linh thiêng, cùng tri thức bản địa về biển cả chính là “vốn văn hóa sống” vô giá mà không một khu nghỉ dưỡng xa hoa nào có thể tái tạo bằng những khối bê tông vô hồn. Du lịch biển, vì thế, đòi hỏi một cách tiếp cận nhân văn hơn, đặt ra câu hỏi làm thế nào để người dân không chỉ là người phục vụ du lịch, mà là chủ thể của không gian biển, được hưởng lợi từ du lịch và có trách nhiệm gìn giữ biển?

Quảng Trị không chỉ giàu tài nguyên thiên nhiên mà còn sở hữu kho tàng văn hóa phong phú, đặc biệt là tại các vùng ven biển. Việc phát triển các mô hình du lịch cộng đồng, trải nghiệm nghề biển, khám phá ẩm thực hải sản bản địa, cùng các bảo tàng, trung tâm văn hóa biển là những gợi mở tiềm năng, giúp du lịch biển Quảng Trị đứng vững và vươn xa. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với phát triển ồ ạt, mà cần đi chậm hơn nhưng chắc chắn hơn, để mỗi dự án, mỗi sản phẩm đều góp phần định hình bản sắc du lịch biển Quảng Trị một cách bền vững trong dài hạn.

Sự phát triển không ngừng của các xu hướng du lịch hiện đại đòi hỏi phải mở rộng biên độ khai thác: Phát triển du lịch biển bốn mùa, gắn liền với các loại hình như du lịch văn hóa-lịch sử ven biển, du lịch cộng đồng làng chài, du lịch chăm sóc sức khỏe, MICE (du lịch kết hợp hội nghị, sự kiện), thể thao biển, du thuyền sang trọng, trải nghiệm sinh thái và giáo dục môi trường biển… Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp du lịch, “vươn biển lớn” không chỉ đơn thuần là mở rộng thêm dự án hay kéo dài đường bờ khai thác.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Công ty CP Phát triển đô thị Phương Bắc, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Trị, nhận định rằng một điểm then chốt của tầm nhìn hướng biển chính là sự đổi mới trong tư duy quy hoạch. Biển không thể được quy hoạch manh mún, theo từng dự án rời rạc, mà cần được nhìn nhận như một chỉnh thể không gian thống nhất. Ở đó, hạ tầng giao thông, đô thị ven biển, khu du lịch, cảng biển du lịch và không gian công cộng phải được kết nối một cách hài hòa, tạo nên một tổng thể phát triển đồng bộ.

Diệu Hương