Cây kiệu tại thôn Võ Thuận, xã Hoàn Lão (Quảng Trị) đang vào mùa thu hoạch rộn ràng, mang lại nguồn thu nhập ổn định và hiệu quả kinh tế cao cho người dân, đặc biệt là vào dịp Tết. Kiệu phát triển tốt trên đất kém hiệu quả, cho lợi nhuận đáng kể và đầu ra ổn định; việc thu hoạch diễn ra trong không khí đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các hộ gia đình. Nhờ những lợi ích thiết thực này, diện tích trồng kiệu tại Võ Thuận đã mở rộng lên gần 30ha và trở thành cây trồng trọng điểm trong chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương. Bên cạnh giá trị kinh tế, củ kiệu còn là món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày Tết, mang theo hương vị quê hương, gợi nhớ ký ức và tình thân, ngay cả với kiều bào xa xứ.
QTO – Tháng Chạp về, khi những làn gió xuân đầu tiên mơn man khắp cánh đồng, cũng là thời điểm mùa kiệu hối hả bước vào giai đoạn thu hoạch. Dưới cái nắng trưa chan hòa, cánh đồng thôn Võ Thuận, xã Hoàn Lão rộn ràng âm thanh của tiếng nói cười. Dù mồ hôi thấm đẫm lưng áo và bàn tay lấm đất, niềm vui vẫn hiện rõ trên từng khuôn mặt, bởi lẽ cây kiệu luôn giữ được giá trị ổn định. Niềm phấn khởi càng nhân lên khi thương lái đã chủ động “đặt cọc” từ sớm. Sau mùa gặt, những bó kiệu tươi rói sẽ nhanh chóng hóa thành nguồn tài chính thiết yếu để chuẩn bị Tết, đóng học phí cho con cái, và tạo đà cho những vụ mùa mới đầy hứa hẹn.
Dấu ấn tháng Chạp
Mặc dù không phải là cây trồng chủ lực, nhưng trong nhiều năm qua, cây kiệu tại thôn Võ Thuận đã trở thành nguồn hy vọng bền vững cho nhiều hộ gia đình. Khả năng sinh trưởng vượt trội trên những diện tích đất kém hiệu quả, thậm chí là vùng gò đồi từng bị bỏ hoang, đã giúp cây kiệu tận dụng tối đa tiềm năng đất đai.
“Chúng tôi đã từng thử trồng sắn, trồng lạc, nhưng kiệu vẫn mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất, đặc biệt là vào dịp Tết khi nhu cầu tiêu thụ tăng vọt, đảm bảo giá cả luôn ổn định,” ông Dương Minh Kỷ, cư dân thôn Võ Thuận 3, chia sẻ.
 |
| Quang cảnh cánh đồng kiệu thôn Võ Thuận 3, xã Hoàn Lão trong mùa thu hoạch – Ảnh: N.M |
Gia đình ông Kỷ canh tác 2 sào kiệu, và sau khi khấu trừ chi phí, lợi nhuận thu về ước tính đạt khoảng 7-10 triệu đồng/sào, tùy thuộc vào biến động thị trường. Là loại cây “dễ tính” và là đặc sản không thể thiếu trong dịp Tết, kiệu có đầu ra tương đối ổn định, hiếm khi rơi vào tình trạng ế ẩm hay mất giá. Nhờ vậy, qua nhiều năm, cây kiệu đã bền bỉ góp phần tạo nguồn thu nhập đều đặn, mang lại sự an tâm và xua tan những nỗi lo toan trong không gian tháng Chạp của người nông dân.
Cánh đồng kiệu trải dài theo triền đồi được thu hoạch nhanh chóng và hiệu quả nhờ tinh thần hợp tác của nhiều hộ gia đình. Bà Nguyễn Thị Thiên cho biết, thay vì phải thuê nhân công với chi phí khoảng 300 nghìn đồng/người/ngày, bà con đã tự nguyện cắt cử người hỗ trợ lẫn nhau. Hết ruộng nhà này lại sang ruộng nhà kia, cứ thế luân phiên, không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn thắt chặt thêm tình nghĩa xóm làng.
 |
| Các hộ gia đình chung sức, luân phiên hỗ trợ nhau thu hoạch kiệu – Ảnh: N.M |
Với sự sáng tạo và cần mẫn, toàn bộ cánh đồng được thu hoạch theo phương thức “cuốn chiếu” một cách gọn gàng và đồng đều. Những luống đất nâu mềm mại sau đó cũng sẵn sàng chào đón vụ mùa tiếp theo. Nơi đây không chỉ là mảnh đất của mùa màng bội thu, mà còn là minh chứng cho tinh thần sẻ chia và gắn kết của những người nông dân cùng chung một cánh đồng.
Từ những lợi ích thiết thực mà loại cây nhỏ bé này mang lại, đến nay, riêng các thôn thuộc Võ Thuận đã mở rộng diện tích trồng kiệu lên gần 30ha. Những triền đồi trước đây kém hiệu quả với các loại hoa màu khác nay đã được phủ kín bởi sắc xanh của kiệu, hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo thuận lợi tối đa cho công tác chăm sóc và tiêu thụ sản phẩm.
Chị Dương Thị Hồng Mẫn, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Võ Thuận 2, khẳng định kiệu là một trong những cây trồng trọng điểm được thôn và xã ưu tiên lựa chọn trong chiến lược chuyển đổi cơ cấu cây trồng những năm gần đây. Thực tiễn đã chứng minh, đây là hướng đi hoàn toàn phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương, với chi phí đầu tư hợp lý và hiệu quả kinh tế tương đối ổn định.
Hương vị ký ức quê hương
Rời cánh đồng ngập nắng gió, những củ kiệu tươi ngon theo chân người nông dân về với căn bếp ấm cúng. Vào những ngày giáp Tết, trong khoảnh sân tràn ngập ánh nắng, bà Ngô Thị Lan, cư dân tổ dân phố 3, Đồng Hải, phường Đồng Hới, vẫn miệt mài với công đoạn phơi và muối kiệu truyền thống.
Bà Lan chia sẻ, dù bà làm kiệu quanh năm, nhưng thời điểm cận Tết luôn là giai đoạn bận rộn nhất. Kiệu sau khi thu mua được phân loại kỹ lưỡng, cắt bỏ rễ, lột vỏ, rửa sạch rồi phơi se nắng nhẹ trước khi tiến hành muối. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ cao độ để đảm bảo củ kiệu giữ được màu trắng tinh, độ giòn tự nhiên và vị cay dịu đặc trưng.
“Mấy ngày giáp Tết là vất vả nhất, làm không kịp nghỉ tay, nhưng niềm vui lớn nhất là thấy đơn đặt hàng dồn dập,” bà Lan mỉm cười rạng rỡ.
Dưa kiệu từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc, hầu như mọi gia đình đều tìm mua. Nhiều người còn đặt mua số lượng lớn để mang đi khắp từ Bắc vào Nam, thậm chí gửi sang nước ngoài làm quà cho người thân, như một cách gửi gắm hương vị quê nhà.
“Có khách hàng từng tâm sự với tôi rằng, mỗi khi mở hũ kiệu, thưởng thức miếng kiệu giòn cay là họ lại cảm thấy quê nhà như hiện hữu ngay trước mắt,” bà Lan xúc động kể lại.
 |
| Hành trình củ kiệu từ cánh đồng nắng gió đến bàn ăn ngày Tết – Ảnh: N.M |
Chị Nguyễn Thị Thùy Trang, hiện đang sinh sống tại Cộng hòa Liên bang Đức, cho biết hàng năm, trong những gói quà mà gia đình gửi sang đều không thể thiếu một hũ kiệu quê nhà.
“Ở bên này có thể dễ dàng tìm mua nhiều thực phẩm châu Á khác, nhưng hương vị kiệu truyền thống của quê mình thì thật sự không nơi nào có được. Mỗi lần mở nắp hũ kiệu là Tết như ùa về, nỗi nhớ quê hương cũng vơi đi phần nào,” chị Trang tâm sự.
Dưa kiệu tuy mộc mạc nhưng lại đặc biệt hài hòa khi kết hợp cùng thịt mỡ, bánh chưng, góp phần làm cho bữa cơm ngày Tết thêm phần đậm đà hương vị truyền thống. Với nhiều gia đình, mâm cỗ xuân có thể có những đổi thay theo thời gian, nhưng hũ dưa kiệu vẫn luôn hiện diện như một biểu tượng không thể thiếu. Thiếu đi vị cay nồng, chua ngọt đặc trưng ấy, dường như Tết cũng mất đi một chút tròn đầy, trọn vẹn.
Từ những cánh đồng quê ngập tràn nắng gió đến căn bếp nhỏ ấm cúng và những vùng đất xa xôi, hành trình của củ kiệu không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế đơn thuần. Nó còn chuyên chở cả tình thân, những ký ức ngọt ngào, để dù ở bất cứ nơi đâu, người ta vẫn có thể tìm thấy một phần hồn quê hương trong hương vị rất đỗi thân quen ấy.
Diệp Đồng
