Trung tâm Lưu trữ quốc gia III hiện đang bảo quản hơn 72.000 hồ sơ và kỷ vật quý giá của cán bộ đi B từ 89 tỉnh, thành phố trong giai đoạn 1945-1975. Khối tài liệu này là di sản quốc gia đặc biệt, không chỉ phục vụ nghiên cứu lịch sử mà còn là cơ sở quan trọng để xác minh, giải quyết chế độ chính sách cho người có công. Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đang đẩy mạnh số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu trực tuyến và phối hợp với các địa phương để trao trả hồ sơ, kỷ vật, góp phần vào công tác đền ơn đáp nghĩa và tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, việc xác minh và trao trả gặp nhiều khó khăn do thông tin thay đổi và nhiều gia đình chưa biết. Do đó, Cục kêu gọi các cơ quan báo chí tăng cường tuyên truyền để hỗ trợ hiệu quả công tác này.
Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đang trang trọng bảo quản hơn 72.000 hồ sơ và kỷ vật quý giá của cán bộ đi B từ 89 tỉnh, thành phố. Việc này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác đền ơn đáp nghĩa mà còn tri ân sâu sắc những cống hiến vĩ đại của người có công với cách mạng.
Theo thông tin từ Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ), Trung tâm Lưu trữ quốc gia III hiện đang gìn giữ và bảo quản một cách nghiêm ngặt khối tài liệu đồ sộ gồm hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B, đại diện cho 89 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính trong giai đoạn lịch sử 1945-1975.
Khối tài liệu này là một phần không thể thiếu của di sản lưu trữ quốc gia, mang giá trị đặc biệt sâu sắc. Chúng không chỉ là nguồn tư liệu quý báu phục vụ công tác nghiên cứu lịch sử mà còn là cơ sở gốc không thể thay thế để xác minh, làm căn cứ giải quyết các chế độ, chính sách dành cho người có công với cách mạng.
Bao gồm trong khối tài liệu đặc biệt này là vô vàn minh chứng sống động: những hồ sơ cán bộ, đơn tình nguyện, thư từ chan chứa tình cảm, nhật ký ghi lại dòng chảy cuộc sống, ảnh gia đình ấm áp, thẻ Đảng, sổ Đoàn thiêng liêng, các huân chương, huy chương, giấy khen, bằng khen cùng nhiều giấy tờ và tài sản cá nhân khác, tất cả đều ẩn chứa một phần ký ức của lịch sử.
 |
| Những kỷ vật thiêng liêng của các anh hùng liệt sĩ. (Ảnh: Tá Chuyên/TTXVN) |
Mỗi trang giấy đã nhuốm màu thời gian, mỗi bức ảnh đã phai mờ góc cạnh không đơn thuần là chứng tích của một thời kỳ khói lửa, mà còn vẹn nguyên lưu giữ ký ức sâu đậm, những tình cảm thiêng liêng, hoài bão cháy bỏng và dấu ấn cuộc đời của thế hệ những người đã dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân vì độc lập tự do của dân tộc.
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đầy cam go, đáp ứng yêu cầu cấp bách của cách mạng miền Nam, hàng vạn cán bộ đi B đã không quản ngại gian khổ, âm thầm băng rừng vượt núi Trường Sơn, tiến vào chiến trường để công tác và chiến đấu.
Khác biệt với lực lượng quân đội trực tiếp tham gia chiến đấu nơi tuyến đầu, cán bộ đi B là một đội ngũ dân sự hùng hậu, bao gồm hàng vạn cán bộ, đảng viên, cùng với các trí thức, văn nghệ sĩ, chuyên gia và công nhân kỹ thuật thuộc mọi lĩnh vực, đang làm việc tại các cơ quan ở miền Bắc.
Đáng chú ý, trong số đó có không ít cán bộ, chiến sĩ và đồng bào miền Nam đã tập kết ra Bắc để học tập, lao động và công tác sau Hiệp định Geneva năm 1954. Để đáp lại tiếng gọi của Tổ quốc, các cán bộ đi B đã tạm gác lại hạnh phúc gia đình, công việc cá nhân, dấn thân vào miền Nam thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng, góp phần không nhỏ vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.
Trước thời khắc lên đường, nhằm tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu về tính tuyệt đối bí mật, toàn bộ hồ sơ cá nhân, giấy tờ tùy thân và kỷ vật của các cán bộ đi B đã được gửi gắm và lưu giữ tại Ủy ban Thống nhất của Chính phủ.
Trong nhiều năm trở lại đây, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã không ngừng đẩy mạnh công tác số hóa toàn bộ khối hồ sơ cán bộ đi B, đồng thời xây dựng thành công cơ sở dữ liệu và hệ thống tra cứu trực tuyến hiện đại. Cục cũng đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các địa phương để rà soát, chuyển giao danh mục và bản sao hồ sơ, phục vụ đắc lực cho việc xác minh thân nhân và giải quyết các chế độ, chính sách liên quan.
Riêng với các kỷ vật gốc, do tính chất đặc thù và yêu cầu nghiêm ngặt trong việc xác định chính xác chủ nhân hoặc thân nhân hợp pháp trước khi tiến hành bàn giao, cho đến thời điểm hiện tại, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đã trực tiếp trao trả kỷ vật gốc cho 65 trường hợp. Song song đó, Trung tâm cũng đã phối hợp trao trả vàng và các kỷ vật khác cho 150 cán bộ đi B và thân nhân của họ tại các Hội nghị tri ân người có công toàn quốc, cũng như trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ hàng năm.
Trong bối cảnh triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm với trọng tâm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã tích cực phát huy vai trò chủ động, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan và địa phương. Cục đã khai thác và cung cấp kịp thời các hồ sơ, tài liệu lưu trữ quý giá, phục vụ hiệu quả cho việc xác minh thông tin liệt sĩ, thân nhân người có công, đồng thời tăng cường kết nối và trao trả hồ sơ, kỷ vật.
Đây là một trong những nguồn tư liệu mang tính then chốt, đóng góp không thể thiếu vào công tác xác minh thông tin liệt sĩ, người có công và góp phần thực hiện chu đáo công tác tri ân.
Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cũng nhận định rằng, sau hơn nửa thế kỷ, công tác xác minh nhằm trao trả hồ sơ và kỷ vật cho cán bộ đi B cùng thân nhân của họ vẫn đối mặt với không ít thách thức. Những khó khăn này chủ yếu phát sinh từ việc nhiều cán bộ đi B đã hy sinh hoặc từ trần, cùng với sự thay đổi đáng kể về thông tin thân nhân và nơi cư trú qua nhiều thập kỷ, trong bối cảnh địa giới hành chính cũng đã trải qua nhiều đợt điều chỉnh.
Thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều trường hợp thân nhân chưa nắm rõ thông tin về việc hồ sơ, kỷ vật của người thân mình đang được trân trọng lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.
Trước thực trạng này, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước trân trọng đề nghị các cơ quan thông tấn, báo chí tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cung cấp và kết nối thông tin một cách rộng rãi, nhằm hỗ trợ hiệu quả cho việc xác minh thân nhân cán bộ đi B, các liệt sĩ và người có công với cách mạng. Đồng thời, hoạt động này cũng góp phần tích cực vào thành công của Chiến dịch 500 ngày đêm, tập trung tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Thông qua việc xác minh và trao trả hồ sơ, kỷ vật một cách kịp thời, chúng ta sẽ góp phần thực hiện tốt hơn nữa công tác đền ơn đáp nghĩa và tri ân sâu sắc những người đã cống hiến cho Tổ quốc.
Theo TTXVN/Vietnam+
