Tháo gỡ nút thắt: Hồi sinh tiềm năng, thúc đẩy phát triển!

Các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo kéo dài đang là vấn đề nhức nhối tại Quảng Trị, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Nguyên nhân chính được xác định là do công tác quản lý đất đai ở một số địa phương còn nhiều bất cập, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, cùng với việc thực thi các quyết định giải quyết còn chậm trễ. Đơn cử là vụ việc của ông N.V.T. liên quan đến thu hồi đất, kéo dài nhiều năm nhưng cuối cùng đã được giải quyết bằng việc cấp lại gần 291m² đất ở cho ông, hay vụ bà N.T.L. bộc lộ trách nhiệm chưa đầy đủ của chính quyền địa phương trong quản lý đất đai. Để khắc phục, Thanh tra tỉnh sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra trách nhiệm người đứng đầu, chấn chỉnh tồn tại và phối hợp giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng nhằm ngăn chặn phát sinh các điểm nóng.

QUẢNG TRỊ – Các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo (KN, TC) kéo dài là một thực trạng đáng lưu tâm trong thời gian qua, xuất phát từ nhiều nguyên nhân đa dạng. Tuy nhiên, khi các vướng mắc về quan điểm được giải quyết triệt để, những vụ việc phức tạp nhất cũng có thể tìm được lối thoát.

Vào năm 2001, trong khuôn khổ triển khai dự án Đường Hồ Chí Minh (giai đoạn 3), gia đình ông N.V.T. tại xã Trường Ninh đã chịu sự thu hồi toàn bộ 300m² đất, bao gồm đất ở, đất nông nghiệp và đất lâm nghiệp. Việc thu hồi toàn bộ diện tích đất ở cùng với mức bồi thường được cho là chưa thỏa đáng đã khiến ông T. không đồng thuận, dẫn đến việc đệ đơn khiếu nại lên các cấp có thẩm quyền. Mặc dù đã trải qua nhiều phiên giải quyết, sự thiếu thống nhất vẫn duy trì, khiến vụ việc khiếu kiện kéo dài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh và trật tự cộng đồng.

Trong quá trình giải quyết gần đây, các cơ quan liên ngành vẫn duy trì hai luồng quan điểm chính. Một bên nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét các yếu tố lịch sử và điều kiện thực tế tại thời điểm giao đất, cũng như thời điểm thu hồi đất. Họ lập luận rằng, diện tích đất ở thực tế của người dân bị ảnh hưởng là hơn 8m², nhưng việc thu hồi toàn bộ 300m² đất ở là chưa phản ánh đúng hiện trạng sử dụng đất.

Hơn nữa, tại thời điểm đó, việc thu hồi toàn bộ đất ở trong khi người dân vẫn trực tiếp sản xuất trên phần diện tích còn lại được đánh giá là chưa thực sự phù hợp với mục tiêu chính sách phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, vốn nhằm ổn định đời sống và sản xuất của nhân dân. Ngược lại, quan điểm thứ hai khẳng định rằng vụ việc đã được giải quyết theo đúng trình tự và thủ tục pháp luật, do đó không chấp nhận nội dung khiếu nại của ông T.

Thanh tra tỉnh công bố kết luận thanh tra công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của một số địa phương – Ảnh: C.H

Để tháo gỡ điểm nghẽn trong quan điểm giải quyết vụ việc, các cơ quan liên ngành đã phải tổ chức hai phiên làm việc chuyên sâu. Cuối cùng, cơ quan có thẩm quyền đã đi đến quyết định công nhận và cấp lại cho ông N.V.T. gần 291m² đất ở, sau khi đã trừ đi phần diện tích đất ở bị thu hồi. Với quyết định này, vụ việc đã chính thức được khép lại.

Không chỉ riêng vụ việc nêu trên, nhiều đơn thư KN, TC tồn đọng và kéo dài trong thời gian qua thường xuất phát từ việc các đơn vị, địa phương chưa nhận diện được bản chất cốt lõi của vấn đề trong quá trình giải quyết. Một ví dụ điển hình là trường hợp của bà N.T.L. tại phường Quảng Trị, phát sinh từ năm 2023 khi ông V.N.T., hàng xóm của bà, tiến hành xây dựng hàng rào. Bà L. đã đệ đơn khiếu nại, cho rằng ông T. xây dựng công trình trên phần đất (diện tích 79m²) do bà khai hoang và sử dụng từ năm 1980, đồng thời đề nghị cấp có thẩm quyền cấp bổ sung phần diện tích đất này.

Qua quá trình xác minh, chính quyền địa phương xác định rằng trước đây, phần diện tích đất này nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng và bà L. đã được bồi thường. Việc ông T. xây dựng hàng rào trên diện tích đất nói trên là hành vi vi phạm. Tuy nhiên, chính quyền địa phương đã không giải quyết dứt điểm vụ việc. Bà L. tiếp tục đệ đơn tố cáo UBND phường về việc không xử lý hành vi xây dựng trái phép của ông T. Vụ việc kéo dài cho đến gần đây, sau khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra và xác định rõ bản chất là “tranh chấp đất đai” giữa bà L. và ông T.

Theo kết luận, thẩm quyền giải quyết vụ việc này thuộc về Tòa án. Kết quả kiểm tra cũng chỉ ra rằng chính quyền địa phương đã thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý đất đai, không kịp thời phát hiện và xử lý hành vi xây dựng, mở rộng diện tích nhà ở trái phép trên đất do Nhà nước quản lý.

Cán bộ Thanh tra tỉnh gặp gỡ, làm việc với người dân có khiếu nại, phản ánh – Ảnh: NVCC

Ông Nguyễn Chơn Hòa, Phó Chánh Thanh tra tỉnh, đã chỉ rõ nguyên nhân của nhiều vụ KN, TC kéo dài là do công tác quản lý đất đai ở một số địa phương còn tồn tại nhiều bất cập, đặc biệt trong việc thực hiện các quy định về cấp, giao, thu hồi đất, cũng như bồi thường, hỗ trợ về đất và tài sản trên đất, dẫn đến phát sinh các khiếu nại, tố cáo. Trong quá trình giải quyết KN, TC, một số đơn vị, địa phương chưa phối hợp chặt chẽ, chưa gắn kết công tác tiếp công dân với giải quyết KN, TC. Thậm chí, một số vụ việc dù đã có quyết định giải quyết đúng pháp luật và có hiệu lực thi hành nhưng việc tổ chức thực hiện còn chậm trễ, thiếu triệt để.

Bên cạnh đó, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, với những yêu cầu, đòi hỏi không đúng quy định pháp luật. Nhiều trường hợp đã được giải quyết nhiều lần, đảm bảo đúng chính sách, pháp luật, thấu tình đạt lý, nhưng người KN, TC vẫn không đồng tình, cố tình tiếp tục khiếu nại, tố cáo lên các cơ quan có thẩm quyền cao hơn.

“Trong thời gian tới, song song với việc thực hiện nghiêm túc các quy định về tiếp công dân, giải quyết KN, TC, Thanh tra tỉnh sẽ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương và các đơn vị trong việc chấp hành quy định về công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết KN, TC. Mục tiêu là kịp thời chấn chỉnh, khắc phục những tồn tại, hạn chế; đồng thời, theo dõi, giám sát, đôn đốc việc tổ chức thi hành các kết luận thanh tra, quyết định giải quyết KN, kết luận nội dung TC đã có hiệu lực pháp luật.

Đơn vị cũng sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, địa phương để rà soát, giải quyết dứt điểm các đơn, thư KN, TC tồn đọng, kéo dài, vượt cấp, tham mưu lãnh đạo tỉnh chỉ đạo giải quyết kịp thời, nhằm ngăn chặn việc phát sinh các điểm nóng, phức tạp về an ninh, trật tự”, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nguyễn Chơn Hòa khẳng định.

Dương Công Hợp