Ngăn chặn săn bắt chim hoang dã: Giải pháp nào để bảo vệ loài chim?

Mùa chim di cư từ tháng 9 đến tháng 11 đang chứng kiến sự gia tăng đáng báo động của nạn săn bắt chim hoang dã trái phép bằng bẫy và lưới. Trước tình hình này, các lực lượng chức năng đã tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm các vi phạm, điển hình là việc phát hiện và xử phạt đối tượng săn bắt chim Dẽ Giun ở Mỹ Thủy. Nhiều dụng cụ săn bắt trái phép như lưới bẫy, cò giả đã bị thu giữ với số lượng lớn, cho thấy sự tinh vi và quy mô của vấn nạn. Để ngăn chặn hiệu quả, bài báo nhấn mạnh sự cần thiết phải kiểm soát đồng bộ từ hoạt động săn bắt, mua bán, vận chuyển đến tiêu thụ, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức và khuyến khích cộng đồng cùng chung tay bảo vệ chim hoang dã, đa dạng sinh học.

QTO – Từ tháng 9 đến tháng 11 hằng năm, khi hàng loạt loài chim bắt đầu hành trình di cư, cũng là thời điểm đáng báo động về nguy cơ gia tăng các hoạt động săn bắt chim hoang dã trái phép bằng bẫy và lưới. Trước tình hình này, các lực lượng chức năng đang tăng cường bám sát địa bàn, tuần tra kiểm soát nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cộng đồng cùng chung tay phòng ngừa.

Chủ động phát hiện, kiên quyết xử lý

Trong thời gian gần đây, qua công tác tuần tra, kiểm soát chặt chẽ địa bàn, Công an xã Mỹ Thủy đã kịp thời phát hiện ông H. T. B., thường trú tại phường Phong Phú, TP. Huế, có hành vi sử dụng lưới tàng hình để săn bắt chim hoang dã và chim di cư tại một khu vực đất trống thuộc thôn Thâm Khê. Tại hiện trường, lực lượng chức năng đã thu giữ 11 cá thể chim Dẽ Giun cùng toàn bộ tang vật liên quan.

Sau quá trình xác minh rõ ràng, Công an xã Mỹ Thủy đã ban hành quyết định xử phạt hành chính ông H. T. B. với số tiền 3 triệu đồng về hành vi “Săn, bắt động vật rừng trái quy định của pháp luật”. Ngay sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết, Công an xã đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng Kiểm lâm tiến hành thả 11 cá thể chim Dẽ Giun trở về môi trường tự nhiên, đảm bảo quyền được sống và phát triển của chúng.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm Quảng Ninh thả chim hoang dã về môi trường tự nhiên – Ảnh: M.H

Thực tế đáng lưu tâm là người vi phạm không phải là cư dân địa phương. Trong khi đó, các loại lưới dùng để săn bắt chim lại rất dễ dàng vận chuyển, giăng mắc và tháo dỡ nhanh chóng tại các cánh đồng hay bãi đất trống. Điều này đòi hỏi các lực lượng chức năng phải duy trì sự nắm bắt địa bàn một cách thường xuyên, đặc biệt là tại những khu vực mà chim hoang dã và chim di cư thường xuyên tìm về để kiếm ăn và trú ngụ.

Thiếu tá Lê Quang Nhân, Phó Trưởng Công an xã Mỹ Thủy, nhấn mạnh: Trong giai đoạn vừa qua, đơn vị đã tập trung cao độ vào việc nắm bắt tình hình tại các khu vực tiềm ẩn nguy cơ săn bắt chim hoang dã. Công tác tuần tra, kiểm tra được thực hiện song song với việc đẩy mạnh tuyên truyền, nhắc nhở người dân nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, không tham gia săn bắt, không tiếp tay cho các hành vi vi phạm và cùng chung tay bảo vệ loài chim hoang dã quý giá. Thiếu tá Nhân cũng kêu gọi, khi phát hiện các địa điểm đặt bẫy, giăng lưới hoặc bất kỳ dấu hiệu săn bắt nào, người dân cần kịp thời thông báo cho lực lượng chức năng để kịp thời kiểm tra và xử lý. Mọi trường hợp vi phạm được phát hiện đều được xác minh và xử lý nghiêm minh theo đúng quy định.

Không chỉ dừng lại ở việc xử lý khi vi phạm đã xảy ra, công tác phòng ngừa cũng đang được các địa phương đặc biệt chú trọng triển khai. Tại xã Vĩnh Định, nhằm bảo vệ môi trường sinh thái, duy trì đa dạng sinh học và các loài chim hoang dã, chim di cư trước nguy cơ săn bắt trái pháp luật, chính quyền địa phương đã tăng cường đáng kể công tác tuần tra, kiểm soát địa bàn. Thực hiện chỉ đạo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND xã đã ban hành văn bản chỉ đạo tăng cường đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả hoạt động săn bắt, buôn bán trái phép chim hoang dã, chim di cư; đồng thời xây dựng kế hoạch chi tiết về tuần tra, kiểm tra và bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư trong năm 2026.

Ông Lê Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Định, khẳng định: Địa phương đã xác định rõ việc bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư phải được gắn liền với trách nhiệm quản lý địa bàn. Do đó, xã đặc biệt chú trọng phối hợp giữa các lực lượng trong việc nắm bắt tình hình, xác định các khu vực có nguy cơ cao để tiến hành kiểm tra, kịp thời phát hiện và ngăn chặn mọi hành vi vi phạm. Song song với đó, địa phương cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân không săn bắt, bẫy, mua bán, vận chuyển, tiêu thụ chim hoang dã trái pháp luật; đồng thời khuyến khích người dân chủ động cung cấp thông tin khi phát hiện các điểm đặt bẫy, giăng lưới hoặc có dấu hiệu vi phạm.

Lực lượng chức năng tiêu hủy các dụng cụ săn bắt chim hoang dã trái pháp luật – Ảnh: M.H

Vượt xa giới hạn xử lý hành chính

Số lượng lớn dụng cụ săn bắt được phát hiện và thu giữ đã minh chứng rõ ràng rằng nguy cơ đối với động vật hoang dã, đặc biệt là chim di cư, vẫn luôn hiện hữu và tiềm ẩn. Từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng đã ghi nhận nhiều thành quả đáng kể, tịch thu tới 3.600m lưới bẫy chim, 117 cò giả bằng xốp, 149 bẫy các loại, 1.100 que dính nhựa cùng vô số thiết bị chuyên dụng phục vụ hoạt động săn bắt. Trong cùng thời kỳ, 71 cá thể chim khỏe mạnh đã được trả về môi trường tự nhiên; 5 cá thể khác được tiếp nhận chăm sóc, cứu hộ; và 3 cá thể chết được xử lý tiêu hủy theo đúng quy định. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước từ các vụ vi phạm liên quan đến động vật hoang dã và chim di cư đã đạt mức 357,5 triệu đồng.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm Lệ Thủy tuyên truyền, phổ biến các quy định về bảo vệ động vật hoang dã cho người dân – Ảnh: M.H

Những số liệu trên không chỉ đơn thuần phản ánh hiệu quả của công tác kiểm tra, xử lý mà còn phơi bày sự đa dạng và tinh vi của các phương thức săn bắt, từ lưới, bẫy cho đến việc sử dụng cò giả, que dính nhựa và thiết bị phát âm thanh để dẫn dụ. Do đó, việc tháo dỡ một điểm bẫy hay xử lý một trường hợp vi phạm chỉ là giải pháp tình thế, mang tính nhất thời. Mục tiêu lâu dài và bền vững phải là xây dựng cơ chế phòng ngừa toàn diện, kiên quyết không để hành vi vi phạm tái diễn.

Ông Nguyễn Linh, Phó Trưởng phòng Pháp chế và Điều tra, xử lý vi phạm về lâm nghiệp, Chi cục Kiểm lâm tỉnh, nhấn mạnh quan điểm rằng, để ngăn chặn hiệu quả tình trạng săn bắt chim hoang dã, chim di cư, cần thiết phải kiểm soát đồng bộ cả hoạt động săn bắt và các khâu quan trọng khác như mua bán, vận chuyển và tiêu thụ. Việc săn bắt chim hoang dã không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng đến quần thể chim trong tự nhiên mà còn tác động tiêu cực đến cân bằng sinh thái và đa dạng sinh học. Do đó, bên cạnh việc kiểm soát chặt chẽ các hành vi săn bắt, mua bán, tiêu thụ trái pháp luật, việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen trong cộng đồng đóng vai trò then chốt. Bởi lẽ, chừng nào vẫn còn nhu cầu tiêu thụ hoặc sự tiếp tay cho các hành vi vi phạm, hoạt động săn bắt trái phép vẫn sẽ có nguy cơ tiếp diễn.

Cò giả bằng xốp được dùng làm mồi nhử để săn bắt chim hoang dã bị lực lượng chức năng thu giữ, tiêu hủy- Ảnh: M.H

Mùa chim di cư cũng đồng thời đặt ra một yêu cầu cấp bách về việc bảo vệ những đàn chim tìm đến các cánh đồng, ao hồ để kiếm ăn và trú ngụ. Sự chủ động, quyết liệt của các lực lượng chức năng cùng với ý thức và trách nhiệm cao của người dân sẽ là yếu tố then chốt, góp phần ngăn chặn hiệu quả tình trạng săn bắt chim hoang dã, từ đó gìn giữ môi trường sống trong lành và bảo tồn sự đa dạng sinh học quý giá cho tương lai.

Mỹ Hạnh